פֿײַער
דאָס
'fire'

ETYMOLOGY

Got. fon, (gen.) funins, ON fýrr, fúrr; funi 'flame' (< PGmc ✱fōn, ✱fun(en)az), OE fȳr, English fire, OS fiur, Dutch vuur, OHG fiur, fuir (= [fyːr]), MHG viur, vi(u)wer, NHG Feuer; from PGmc ✱fōr ~ ✱fun- 'fire' (or West Germanic ✱fewur) < ✱fōr, gen. ✱funins, dat. ✱fu(w)eni < ✱fōr, ✱funaz; from PIE ✱péh₂-ur, gen. ✱ph₂-un-ós, loc. or ✱ph₂uén-i (or ✱pehwṛ/phwnos, or ✱peuōr, ✱pū̆r).
Related: Greek πῦρ, Hittite paḫḫu(wa)r, (gen.) paḫḫwenaš.

WESTERN

faiəᵃʳ {Schnitzler, Prager Judendeutsch, 18, 21}

Schwanz geb Feuer.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 42}
- Wer s Feuer braucht, muß in Aschen suchen. {47}

Oyberland (West Transcarpathian)

fęi̯ər ~ fāi̯ər {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 130, 144}
- dos faier werd aix niks ferbrenen דאָס פֿײַער ווערט אײַך ניקס פֿאַרברענען

fayər {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 104}

dəs faːjα brɛ́nt דאָס פֿײַער ברענט {WTCP, Dunajská Streda, 47179}

dos faˑjr̩ {WTCP, Vác, 47197}
- gərýˑdərt dəs faˑjər גערודערט דאָס פֿײַער

faːjᵊr {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- fɔjər {אין פּרעשבאָרג}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

dus faːjr̩ brɛnt דאָס פֿײַער ברענט {ETCP, Teiuș, 46233}

faˑjər, fajr̩ {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}

dəs faˑjər brɛnt דאָס פֿײַער ברענט{ETCP, Bistriţa, 47241}

dəs faːjər brɛnt דאָס פֿײַער ברענט {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

dus faˑ⁽ⁱ⁾ɛ {POLAND, Wolbrom, 50196}

s-i giɛvɛjn-a faːjɛ ס'איז געווען אַ פֿײַער {Warsaw, Geller 2001: 209}
oj vaj gɩmo taj taj ɩz bitə gɩme cɩkə cɩkər ɩziˑs gɩmo fiˑs fiˑs ɩz kalt krixɩn valt valt ɩz mojrə kojf zɩx sxojrə sxojrɩz taje gaj ɩn faje אוי וויי, גיב מיר טיי. טיי איז ביטער, גיב מיר צוקער. צוקער איז זיס, גיב מיר פֿוס. פֿוס איז קאַלט, קריך אין וואַלד. וואַלד איז מורא, קויף זיך סחורה. סחורה איז טײַער, גיי אין פֿײַער {POLAND, Warsaw, 52211}


HASIDIC

AMERICA

gəˈgejb͡m̩ ˈfarn̩ ˈfajər געגעבן פֿאַרן פֿײַער
a ˈfaːjər fɩn ˈhɩml̩ אַ פֿײַער פֿון הימל
švejbəl ɩn fajər שוועבל און פֿײַער

NORTHEASTERN

Lithuania

fajer {LITHUANIA, Vilnius, 54257}

SOUTHEASTERN

Wêrn Flam Fâjar. ווערן פֿלאַם־פֿײַער 'Aufgebracht werden, in Hitze geraten, wie ûngitsindn wêrn אָנגעצונדן ווערן. Jd. BÜ. geben Exod. 3, 2 לבת־אש durch flam-feier wieder. Häufig bei MM'S. d. "Feuer und Flamme sein", von Eifer und Begeisterung. Be. 2930 führt in diesem Sinne die RA. an: "Êr iz giworn Flomn mit Fleiš" mit der unbefriedigenden Erklärung, weil dies eine sehr heiße Speise sei. Noch unwahrscheinlicher ist seine Ableitung aus engl. flame and flash. Es ist wohl nichts weiter als eine scherzhafte alliterierende Entstellung von Flam-Fâjar.' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №30}

fajr̩ {ROMANIA, Brăila, 45273}