פֿול
'full'
ETYMOLOGY
{Why the vowel /u/? It looks like the MHG form was almost always vol (though Diefenbach also lists ful.) A shame there is no Wenker map.}
Got. fulls, ON fullr, OE full, English full, OS ful(l), fol, Dutch vol, OHG fol, (Tatian - just once! - acc. pl. fulle), MHG vol, NHG voll; from PGmc ✱fulla-; from PIE ✱plh₁-nó- (or ✱pḷəno- 'filled'), an adjective from the original past participle of the verbal root ✱pelh₁- 'to fill' (or ✱pelə-/plē-) (see פֿיל).
Related: Sanksrit pūrṇá-, Lithuanian pìlnas, Old Church Slavonic plĭnŭ 'filled, full', Latin plēnus,
WESTERN
Nemm das Maul nit so voll!
vull(e) {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}
Switzerland
fol {SWITZERLAND, Fleischer 2005}
Oyberland (West Transcarpathian)
fyl mɩt švᴇrə štaːnɔ פֿול מיט שווערע שטיינער {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ə fylα gloːs teː אַ פֿולער גלאָז טיי
- fyl gloˑz פֿול גלאָז
- iᵊx hɔb gʲeαn ə fylə flaš איך האָב גערן אַ פֿולע פֿלאַש
fyl, fyˑl {WTCP, Vác, 47197}
- fyl gəleˑkt mit ajz̥ פֿול געלייגט מיט אײַז
- ix hɛt geˑrn gəhat ə fylə flaš איך העט גערן געהאַט אַ פֿולע פֿלאַש
- ə fylə ləvóːnə אַ פֿולע לבֿנה
fyl {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
CENTRAL
Unterland (East Transcarpathian)
ə filʲ glueʃ teːj אַ פֿול גלאָז טיי {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ə filʲə flʲaš אַ פֿולע פֿלאַש
- ə fíl áːtər אַ פֿול אײַטער
- a filə ləvúənə אַ פֿולע לבֿנה
filə hant מיט אַ פֿולע האַנט {ETCP, near Sighet, 47228}
dɩ gas iz fil mɩd gáˑjəs די גאַס איז פֿול מיט גײַעס {ETCP, Mukachevo, 48226}
- a fɪ́lʲn góufɱ 'a handful'
a fᵻɫ gluˑz tej > tajə אַ פֿול גלאָז טיי {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- ix ɔ liˑp a fᵻ́lʲə flaš איך האָב ליב אַ פֿולע פֿלאַש
- iˑx / ax trɩ́ŋk fɩn a fᵻlʲə flaš איך טרינק פֿון אַ פֿולע פֿלאַש
a fiʎ gʎuis tej אַ פֿול גלאָז טיי {POLAND, Wolbrom, 50196}
- ɩx ɔ lʲib a fɪlʲə flaš איך האָב ליב אַ פֿולע פֿלאַש
- a fɩʎ gʎus taj אַ פֿול גלאָז טיי
xob lib a fɩʎ-ɩ flaš איך האָב ליב אַ פֿולע פֿלאַש {POLAND, Warsaw, 52211}
- trɩnk fɩn a fɩlɩ flaš טרינק פֿון אַ פֿולע פֿלאַש
- a fɩʎɩ ləvuˑnə אַ פֿולע לבֿנה
AUDIO Miriam Hoffman {parents from Łódź, POLAND} 25 August 2018
fɩlʲ
HASIDIC
AMERICA
a ˈfulər ˈcadɩk ~ ˈfɪlər ˈcadɪk אַ פֿולער צדיק
VIDEO Yiddish nakhes Rosh Hashanah greeting, 2018
fɩl
ISRAEL
a fɩlɛ štib אַ פֿולע שטוב {Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)}