פֿויגל
־ען/פֿייגל
דער
'bird'

ETYMOLOGY

[DW¹ notes that umlaut in the plural only began in NHG - though Lexer lists vögel too.}
Got. fugls, ON fogl, fugl, OE fugol, English fowl, OS fugal, Dutch vogel, OHG fogal, fugal (also 'fying insect'), MHG vogel, NHG Vogel; from PGmc ✱fugla- < ✱flug-la- < ✱pluk-ló- (DRV), derived from ✱fleugan- 'to fly' (see פֿליִען) (or perhaps from the PIE root ✱pu- 'baby animal')
Perhaps related to Lithuanian paũkštis 'bird' (but Kroonen thinks not).
{DW² 26: 390; EWA 3: 433; Kluge/Seebold 2011: 962; Kroonen 2013: 157; Lexer 3: 424}
Vowel 42, Proto-Yiddish ✱ō

WESTERN

fɔ́ugl̩ {NORTHWESTERN, Katz 1982: 266}

Alsace (France)

fogl̩ {ALSACE, Gerstheim, Zuckerman 1969, 43}
- fɔugl̩ [ALSACE, Mulhouse}
- fɔujl̩ [ALSACE, Obberschaeffolsheim}

fougl̥ ~ faugl̥ ~ foügl̥ {"classical" Western Yiddish, Hutterer 1965: 141}

Czechia

fougl {westernmost CZECHIA, Beranek 1936: 69}

foügl {CZECHIA and WEST SLOVAKIA, Beranek 1936: 69}

faugl {CZECHIA, Šafov, Beranek 1936: 69}

Oyberland (West Transcarpathian)

fōgl̥ ~ fäugl̥ {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 126, 129, 141}
- fōgl̥nest פֿויגלנעסט
- fęi̯gl̥ פֿייגל

fɔjglʲ {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- feːglʲ פֿייגל
- feːgʲəlʲə פֿייגעלע
- manxə hɔm gəhat yntαn sxax šeˑnə grɔjsə feˑgʲələx fyn papiˑr yn lampjóns מאַנכע האָבן געמאַט אונטערן סכך שיינע גרויסע פֿייגעלעך פֿון פּאַפּיר און לאַמפּיאָנס
- mánxə hɔm gəštraːnt vaˑc fαr də féˑgəlʲax מאַנכע האָבן געשטרייט ווייץ פֿאַר די פֿייגעלעך

fɔjglʲ {WTCP, Vác, 47197}
- fɔ́jgᵊlʲən פֿויגלען
- féːgələ˰x פֿייגעלעך
- gəgʲeb͡m̩ far dɩ feˑgʲəlʲ cy ɛsn געגעבן פֿאַר די פֿייגל צו עסן

fɔjgʎ {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- feːgʎʲ פֿייגל
- feːgʲələ פֿייגעלע

CENTRAL

fɔ́jgl̩ {Katz 1982: 266}

Unterland (East Transcarpathian)

fojgʎ {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- fajgʎ פֿייגל
- fajgɛlʲə פֿייגעלע
- feːgələx פֿייגעלעך

fojgʎ {POLAND, Wolbrom, 50196}
- fajgʎ פֿייגל
- fajgəlʲə פֿייגעלע

fojgʎ {POLAND, Warsaw, 52211}
- fajgʎ פֿייגל
- fajgalə פֿייגעלע
- fajgʎ פֿייגל {afɩlə of šabɩs אַפֿילו אויף שבת} (bird decoration on challah eaten on holidays and Sabbath)

HASIDIC

AMERICA

ˈfajgl̥ פֿייגל (singular!)
ajn fajgl̩ איין פֿייגל
a ˈfrajə(r) ˈfɔjgl̩ <א פרייער פויגל>
ˈfajgləx פֿייגלעך
zi ɩ gəvejn jɛnə fɔjgl̩ זי איז געווען יענע פֿויגל 'she was not a virtuous person'

NORTHEASTERN

[זאַמעט} דער פֿעוגל (מערצאָל: די פֿייגל)
[אַנדערע טיילן פֿון ליטע} דער פֿייגל (מערצאָל פּונקט ווי איינצאָל)

féjgl̩ {Katz 1982: 266}

Lithuania

féjgɫɛn, fejgɫ פֿייגלען, פֿייגל{LITHUANIA, Vilnius, 54257}
- féjgɛɫɛ; féjgaɫax פֿייגעלע; פֿייגעלעך