פֿאָרן
געפֿאָרן
ETYMOLOGY
Got. faran, ON fara, OE faran, English to fare, Dutch varen 'to sail', OHG faran 'to go, travel, pass', MHG varn, NHG fahren; from PGmc ✱faran- 'to go'; from PIE ✱pór-e-, from the root ✱per- 'to pierce, bring across'
Related: Sanskrit pí-parti 'to bring across', pāráyati 'to make cross', Old Church Slavonic pariti 'to fly', Greek πείρω 'to pierce, penetrate', πορεύειν 'to carry', Latin portrare 'to carry'
{DW² 9: 46; Kluge/Seebold 2011 272; Kroonen 2013: 128}
A3
WESTERN
forən {Schnitzler, Prager Judendeutsch, 24}
Wenn me schmirt fährt me.
Alsace (France)
ɩç faˑr ʊf kʰɔlməʁ̥ איך פֿאָר אויף קאָלמאַר {ALSACE, 47075 Mulhouse, 008-080}
Switzerland
gfaːrə {SWITZERLAND, Fleischer 2005}
Czechia
fōrn {westernmost CZECHIA, Šafov, and Bratislava, Beranek 1936: 71}
foᵘᵉrt mᵒ פֿאָרט מען {BURGENLAND, Stalek 1926: 268}
- fohrn mo mitn Schimmel פֿאָרן מיר מיטן שימל 'we ride the white horse'
Oyberland (West Transcarpathian)
ax fūr איך פֿאָר {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 103}
gəfoαn געפֿאָרן {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
foːrstə פֿאָרסטו {WTCP, Vác, 47197}
- gəfoˑrn cy sóˑrə̀ געפֿאָרן צו שׂרה
gəfʊːrn געפֿאָרן {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
CENTRAL
fūrn {SLOVAKIA and CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 70}
Unterland (East Transcarpathian)
fūərn 'fahren' {ETCP, Beranek 1941}
fuˑərn mɩt vugŋ פֿאָרן מיט וואָגן {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- vi fuerstə וווּ פֿאָרסטו
- gəfúərn געפֿאָרן
- gəkɩ́mən cə fuərn געקומען צו פֿאָרן
vɩhiːn fuˑrstə וווּהין פֿאָרסטו {ETCP, Mukachevo, 48226}
vɩhiˑn fuˑrstə וווּהין פֿאָרסטו {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
fʊˑʀŋ {POLAND, Wolbrom, 50196}
- vɩahiːn fuːstə וווּאַהין פֿאָרסטו
- xfuː ka kʀuːkə כ'פֿאָר קיין קראָקע
tsᵻ fuu̯n צו פֿאָרן {Warsaw, Geller 2001: 205}
- ʃpɛjtɛ zɛ-mᵻ giɛfuu̯n שפּעטער זענען מיר געפֿאָרן {p. 157}
- bᵻɲ giɛfuu̯n fᵻn ɔrɛt tsᵻm ɔrt בין געפֿאָרן פֿון אָרט צום אָרט {p. 159}
- az-a flɛjkt fuu̯n אַז ער פֿלעגט פֿאָרן {p. 191}
- n-azɔj zɛmᵻ giɛfuu̯n a gantsn xɔjdᵻʃ' און אַזוי זענען מירגעפֿאָרן אַ גאַנצן חודש {p. 193}
- vɛ-m-i giɛfuu̯n ahiːɲ ווען מע איז געפֿאָרן אַהין {p. 193}
- dɛ bridɛr ᵻz giɛfuu̯n דער ברודער איז געפֿאָרן {p. 211}
- ɛr-i giɛfuu̯n ᵻn zᵻbnᵻfᵻftsᵻkstn juu̯ɛ nɔx ער איז געפֿאָרן אין זיבן און פֿופֿציקסטן יאָר נאָך {p. 211}
- maː ajdɛm ɔt nᵻʃ't giɛvɔlt fuu̯n fᵻn pɔjln מײַן איידעם האָט נישט געוואָלט פֿאָרן פֿון פּוילן {p. 211}
- zaj zɛnɛ giɛfuu̯n זיי זענען געפֿאָרן {p. 213}
- i-mɛ-t fuːn gɛvɔjɛ vɛrn און מע וועט פֿאָרן געווויער ווערן {p. 219}
- z-ɔm zɛx tsᵻzamɛgiɛnᵻm-ᵻn zɛnɛ giɛfuːn זיי האָבן זיך צוזאַמענגענומען און זענען געפֿאָרן {p. 221}
- ᵻn fuːn afn jiriːd און פֿאָרן אויפֿן יריד {p. 237}
- bᵻn gfuu̯ tsᵻ-andlɛ ka varʃ'ɛ בין געפֿאָרן צו האַנדלען קיין וואַרשע {p. 239}
- z-i giɛfuu̯n d-ɛʃ'tɛ איז געפֿאָרן דער ערשטער {p. 255}
- mɛ fuu̯-ɔːs ᵻn zɛ kik-ɔːs dus ɬant מע פֿאָרט אויס און זיי קוקן אויס דאָס לאַנד {p. 255}
- kimɛ tsufuu̯n tsvaj puɬkɔvnikᵻs קומען צו פֿאָרן צוויי פּולקאָווניקעס {p. 263}
- ᵻz naxɛjɛ giɛkimɛ tsᵻ fuu̯n איז נאַכער געקומען צו פֿאָרן {p. 269}
- bi jɛfuːnᵻ בין געפֿאָרן {p. 279}
- i bi giɛfuu̯n און בין געפֿאָרן {p. 307}
- mɛ-zɔu̯-x fuu̯n מע זאָל זיך פֿאָרן {p. 307}
vi fuˑəstɩ וווּ פֿאָרסטו 'where are you traveling to?' {POLAND, Warsaw, 52211}
- der vugn ken zax nɩš = ken nɩš furn of raxc דער וואָגן קען זיך נישט = קען נישט פֿאָרן אויף רעכטס
- gəfurŋ cɩ surɩn געפֿאָרן צו שׂרהן
- gəkɩmən cə fuˑrn געקומען צו פֿאָרן
HASIDIC
AMERICA
vi di ˈvejgənər ˈfuːrn̩ ווי די וועגענער פֿאָרן
gəfurn̩ ɔf ɔwšvɩc געפֿאָרן אויף אוישוויץ
EUROPE
ɩn satməʀ fuʀt mən vajnɩgəʀ cɩm ʀɛbm̩ אין סאַטמער פֿאָרט מען ווייניקער צום רבין [London, Izzy Jacob]
də šɩf kɛn vaˑtə fuˑʀn̩ די שיף קען ווײַטער פֿאָרן [Antwerp, Mendy Cahan]
ISRAEL
kɛnstə fuʀn avi di vɩst קענסטו פֿאָרן אַוווּ דו ווילסט [Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)]
NORTHEASTERN
האָב געפֿאָרן
Lithuania
gɩforŋ {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
SOUTHEASTERN
ax fuːr kʲin adés איך פֿאָר קיין אַדעס {ROMANIA, Brăila, 45273}