פֿאַרשטיין
פֿאַרשטאַנען

ETYMOLOGY

The phrase פֿאַרשטייט זיך 'of course' appears to be a calque of Polis rozumie się.

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

הוט זיך קיינר פֿר שטנדין אויף דען יונגן
'nobody knew what was wrong with the young man'

versteihn {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}

Switzerland

si hen fərʃtandə ts leːbə un ts gənisə זיי האָבן פֿאַרשטאַנען צו לעבן און צו געניסן {Endingen, Gustav Dreifuss, Fleischer 2005:83}

CENTRAL

fɛʃ'taj-tsax, fɛʃ'tajts-ᵻx, fɛʃtaj-tsᵻx פֿאַרשטייט זיך {Warsaw, Geller 2001: 165, 197, 253}
- jix fɛʃ'taj nᵻʃ' איך פֿאַרשטיי נישט {p. 173}
- zɔɬ kiɛnɛ ajn-ᵻm andn faʃ'tajn זאָל קענען איינער דעם אַנדערן פֿאַרשטיין {p. 197}
- nᵻ, fɛʃtaj-tsᵻx נו, פֿאַרשטייט זיך {p. 233}
- fɛʃtajstu mᵻx פֿאַרשטייסטו {!} מיך {p. 259, 285}
- faʃtajstu mɛx פֿאַרשטייסטו {!} מיך {p. 269}
- faʃtajstu {!} פֿאַרשטייסטו {p. 295}
- fɛʃtajstu mᵻjɛ {!} פֿאַרשטייסטו {!} מיר {p. 307}

AUDIO Gosia Pod {Mikulintse / Mikulińce / Микулинці, East Galicia} August 5, 2018
faʳˈštaj
you know, איך פֿאַרשטיי פֿאַר וואָס

VIDEO Shimon Dzigan {Łódź, Poland}
faʳˈštajt
וויפֿל איר פֿאַרשטייט

HASIDIC

AMERICA

farˈštajn
farˈštanən פֿאַרשטאַנען
farˈštajn ɔfɱ̩ vɩŋk פֿאַרשטיין אויפֿן וווּנק 'read between the lines'
farštajn gɔc vejgŋ פֿאַרשטיין גאָטס וועגן
dɩ meˑrstə hobm̩ dus farštanən די מערסטע האָבן דאָס פֿאַרשטאַנען