פֿאַס
פֿעסער
די/דאָס/דער
(NORTHEASTERN די = intermediate gender, SOUTHEASTERN partly דער, partly די, partly דאָס, CENTRAL דאָס)
'barrel'

ETYMOLOGY

ON fat, OE fæt, English vat, OS fat, Dutch vat, OHG faz, MHG vaz, (gen.) vazzes, NHG Faß; from PGmc ✱fata- 'vat, vessel' < ✱podo- (NIE).
Related: Lithuanian púodas 'pot'
{Kluge/Seebold 2013: 279; Kroonen 2013: 131; Lexer 3: 34}
A11

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

אונ' האט אין אויף גיבלאזין, דאז דער האלז איז גיווארן אז איין דיקר העל טאב, אונ' דער בויך איז גיווארן אז וויא איין פֿאס
'and blew him up so that his throat became like a thick { }, and his belly became like a barrel'

Schad' um de' gute' Wein im böse' Faß! (said of someone who does not act according to his knowledge of Torah)
{FRANKFURT, Tendlau №149}
- Der Wein is gut un das Faß is auch gut; aber der Raf is nix nutz. (wordplay on רייף and רבֿ which were homophones) {№149}

Oyberland (West Transcarpathian)

ə grojs fas אַ גרויס פֿאַס {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- fɛsα פֿעסער

a grojs fas אַ גרויס פֿאַס {WTCP, Vác, 47197}
- gancə fɛsər גאַנצע פֿעסער

ə grɔjs fas אַ גרויס פֿאַס {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- fɛ́sər פֿעסער

fɛsl פֿעסל {WTCP, Bratislava, 48171A}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

fas 'Faß' {ETCP, Beranek 1941}

dər fas {ETCP, Hida / Hidalmás, U. Weinreich 1964: 261}

a grojsn fas, a grojs fas אַ גרויסן פֿאַס, אַ גרויס פֿאַס {ETCP, Teiuș, 46233}
- fɛsr פֿעסער
ɩn a grɔjs fas אין אַ גרויס פֿאַס {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- fesr̩, fɛsər פֿעסער

a grojsər fas אַ גרויסער פֿאַס {ETCP, Bistriţa, 47241}

fas {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- a grojsər fas אַ גרויסער פֿאַס
- fɛ́sr̩ ~ fɛsər פֿעסער

fas {POLAND, Wolbrom, 50196}
- fɛsɛ פֿעסער
- a lajdɩk fas אַ ליידיק פֿאַס
- fesɫ פֿעסל

fas {POLAND, Warsaw, 52211}
- a grojsər fas אַ גרויסער פֿאַס
- fese פֿעסער

SOUTHEASTERN

Ech red ništ fin kan hoiln Fas arous. איך רעד נישט פֿון קיין הוילן פֿאַס אַרויס 'Ich rede nicht ohne Grund, keine leeren Worte. Nicht aus einem leeren, hohlen Hafen, Faß reden. Gr. 4², 122f. meint: "vielleicht von Gaunerkunststückchen, die im 15. u. 16. Jahrh. im Schwange waren, eine Stimme aus einem leeren Topfe erschallen zu lassen", also eine Art Bauchreden.' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №25}

fɔs, fɔ/ås {ROMANIA, Brăila, 45273}
- fɛ́sɛrʲ פֿעסער
- fesαlə פֿעסעלע