דאָ
'here'

ETYMOLOGY

{Why the semantic change from 'there' to 'here'?}
I. Proto-Yiddish ✱doː ; Proto-EY ✱doː; from MHG dâ; cf. NHG da 'there' (but do in most dialects).
Protovowel A2.
II. MHG dā, dār (-r lost in 11th/12th c.); from OHG dār 'there', dāra 'thither'.
III. Got. þar 'there'; ON þar; OE þār, þǣ̆r, English there; OS thā̆r; from PGmc ✱þar; from PIE ✱to-r; from the root ✱to- 'that, those' with the locative suffix ✱-r. Cf. Sanskrit tárhi 'then'.

WESTERN

dou {Sprach-Meister 1742}

Bist schoin do, blaib schoin do.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 39}
- Hopfa do bin ich ach. {41}

Holland (Netherlands)

dou {HOLLAND, Beem, Jerosche}
- Wen es gut wert sein, wer isch nit meer dou sein. {Jerosche №306}
- Wer dou hoft uf die lotterei, dem is es och un wind un wei. Var. uf e jerosche oder lotterei etc. 'Whoever hopes for the lottery (or an inheritance), is miserable, is in trouble. A drowning man quickly clings to a straw.' {Jerosche №568}

Alsace (France)

dau {ALSACE, U. Weinreich 1964: 252}

dɔu ɔdʁ̩- dɔʁ-d דאָ אָדער דאָרט {ALSACE, 47075 Mulhouse, 009-010}

Switzerland

dau sin ɛːrʃt di simxəs aːgaŋə דאָ זען ערשט די שׂימחות אָנגעגאַנגען {Endingen, Isaak Guggenheim-Bloch, Fleischer 2005:74.}
- un əm nɔmətaːg ɛːrʃt, da laːfəd ibəral maskən uməˈnan און אַם נאָכמיטאָג ערשט, דאָ לויפֿן איבעראַל מאַסקן אומענאַנד {p74}
- un hot gəmaːnt, ʋas ər dau kʰen fiʃə און האָט געמיינט, וואָס ער דאָ קען פֿישן {p76}
- und hiː und daː ax ə kʰus ãĩʃaltə און הי און דאָ אויך אַ קוש אײַנשאַלטן {p76}
dou, dau; dɔ {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Oyberland (West Transcarpathian)

doj {WTCP, U. Weinreich 1964: 252, 254}
- fyn doj פֿון דאָ 'hence' (not inflected)

doᵘ {BURGENLAND, Stalek 1926: 270}
- doᵘ zoᵘgt דאָ זאָגט

dū ~ dåi̯ ~ dǫi̯ {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 128}

dåy {WTCP, SOUTHWESTERN HUNGARY, Garvin 1965: 97}

ədåy {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 104}

dō (from MHG dâ) {WTCP, SOUTH-CENTRAL HUNGARY, Garvin 1965: 99}
- doy (from MHG dô)

dɔj {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ɛˑr vɔjnt dɔ́j ɛ́rgʲəc ער וווינט דאָ ערגעץ
- dɩ grɛnc iz væ/ajt fyn dɔj די גרענעץ איז ווײַט פֿון דאָ
- fa deˑn coˑl ox dɔ góanɩks פֿאַר דעם צאָל איך דאָ גאָרניקס
- dɛ móː mitn vǽj is šø dɔj דער מאַן מיטן ווײַן איז שוין דאָ
- də myːməs alə van dɔ́j zæj די מומעס אַלע וועלן דאָ זײַן
- foαn máskər zɛn də kɩndα yn deˑ vos dɔj hɔm gəhat ɛlʲtαn əra˯uzgʲəgaŋən fyn šyˑl פֿאָרן מזכּיר זען די קינדער און די וואָס דאָ האָבן געהאַט עלטערן אַרויסגעגאַנגען פֿון שול

də grɛncə ɩz vajt fyn doj די גרענצע איז ווײַט פֿון דאָ {WTCP, Vác, 47197}
- ɔdər doj ɔdər dɔrt אָדער דאָ אָדער דאָרט
- dɔj ɛ́pətvy vojnt ɛr דאָ עפּעט וווּ וווינט ער
- doj hɛt mə gəmʲist ɔrdnuŋ maxən דאָ העט מען געמוזט אָרדנונג מאַכן
- zɔj vɩ deˑs dɔj אַזוי ווי דאָס דאָ
- gəhakt hɔlʲc voˑr dɔj געהאַקט האָלץ וואָר דאָ
- eːšt voˑrn cvaj klasn dɔj ערשט וואָרן צוויי קלאַסן דאָ
- ɛr ɩz nɩšmɛr dɔj ער איז נישט מער דאָ

dɔj ɩs liəxtəg דאָ איז ליכטיק {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- ɛr vɔjnt duˑ ærgʲɩc ער וווינט דאָ ערגעץ
- də greːnəc ɩz vajt fyn dɔj די גרענעץ איז ווײַט פֿון דאָ

dɔj ɛrgəxər, (x3) ɛrgʲəc vɔjnt ər דאָ ערגעץ וווינט ער {WTCP, Hajdúhadház, 47219}

do odə dɔt דאָ אָדער דאָרט {WTCP, Bratislava, 48171A}

CENTRAL

duː {Jacobs 96}

du {U. Weinreich 1964: 252}

Unterland (East Transcarpathian)

vajt fin doj ווײַט פֿון דאָ {ETCP, Hajduhadház, U. Weinreich 1964: 258}

du {ETCP, Cluj, U. Weinreich 1964: 259}

dɛ grejnəc ɩz vaːt fɩn du די גרענעץ איז ווײַט פֿון דאָ {ETCP, Teiuș, 46233}
- ɔbər duː ɔbər dɔrt אָבער דאָ אָבער דאָרט

dɔj {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- dɔj túər məniš špájbm דאָ טאָר מע נישט שפּײַבן
- sɩz vajt fɩn dɔj עס איז ווײַט פֿון דאָ
- ɔbər dɔj ɔbər dɔrt אָבער דאָ אָבער דאָרט
- du ɩz dus nɩ́ždoj דאָ איז דאָס נישטאָ
- sɩ šojn duˑ nɔx ɛ́lʲəvə עס איז שוין דאָ נאָך עלעווע

er vojnt duˑ ergʲəc ער וווינט דאָ ערגעץ {ETCP, Mănăștur 47236}
- dɩ grɛncə ɩz vaˑt fɩn du די גרענצע איז ווײַט פֿון דאָ

dɩ grejnəc ɩz vaˑt fɩn du די גרענעץ איז ווײַט פֿון דאָ {ETCP, Bistriţa, 47241}

du ~ doj {ETCP, Mukachevo, 48226}
- dɩ grejnəc ɩ vaːt fɩn duː די גרענעץ איז ווײַט פֿון דאָ
- obər duˑ obər dort אָדער דאָ אָדער דאָרט
- doj {זי {i.e., informant's wife}}

dúˑ ɛrgʲɩc דאָ ערגעץ {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- də grejnəc ɩz nɔx vaːt fɩn duˑ די גרענעץ איז נאָך ווײַט פֿון דאָ
- ɔbər dɔrt ɔbər duˑ אָבער דאָרט אָבער דאָ

duː {POLAND, Wolbrom, 50196}
- odɛ duː odɛ doʀt אָדער דאָ אָדער דאָרט

dɔ ba dᵻ baɬbustɛ דאָ בײַ די בעל־הביתטע {Warsaw, Geller 2001: 177}
- du zɛmɛ ajnzam דאָ זענען מיר איינזאַם {p. 195}
- duu̯-ɔt mɛ nᵻʃ't kajnem דאָ האָט מען נישט קיינעם {p. 197}
- jidn, vus zɛnᵻn du giɛblᵻbm ייִד וואָס זענען דאָ געבליבן {p. 201}
- jax bᵻn gɛblᵻbm du איך בין געבליבן דאָ {p. 211}
- du ᵻn du דאָ און דאָ {p. 221}
- dᵻ ʃtᵻfmᵻtɛ duɛ די שטיפֿמוטער דאָ {p. 283}
- i-dɔ duu̯ a ʃtɛj... איז דאָ דאָ אַ {שטעטל} {p. 285}
- ɔt-mij jɛjdɛ dɔ jɛgɛjbm a brɔjt האָט מיר יעדער דאָ געגעבן אַ ברויט (Geller interprets dɔ דאָ as 'there') {p. 319}
- x-ɬ gajɛn arɔːs, gvɔjɛ vɛrn, vus... vus dᵻ poːrn, vus duɛ ᵻz giɛʃɛjn איך וועל גיין אַרויס געווויער ווערן, וואָס... וואָס די פּויערן, וואָס דאָ איז געשען {p. 321}
- vɛ kiɛn dijɛx du? ווער קען דיך דאָ {p. 331}
- jɛx bɬaːp duː, du maː stuu̯t ɛʃ איך בלײַב דאָ, דאָ {איז} מײַן שטאָט {!} ערשט {p. 333}
- du d-ᵻs gɛbɔjrn, duu̯-ᵻz dãn vɛl't' דאָ דו ביסט געבוירן, דאָ איז דײַן וועלט {p. 341}
- duu̯-ᵻz dã ʃtuu̯t דאָ איז דײַן שטאָט {p. 341}
duˑ {POLAND, Warsaw, 52211}
- duˑarɩmə7ʳt דאָ אַרומערט (7 = backing) 'here somewhere'
- odər duˑ odər dortn אָדער דאָ אָדער דאָרטן
- zi ot gedaft ciromən duˑ זי האָט געדאַרפֿט צורוימען דאָ
- dortn ɩz duˑ laˑxt = lɩxt n, duˑ šuˑtn דאָרטן איז דאָ ליכט און דאָ שאָטן

AUDIO Miriam Hoffman {parents from Łódź, POLAND} 25 August 2018
duː sɩ nišˈtu
דאָ ס'איז ניטשאָ מיט וועמען צו גיין צום טיש

HASIDIC

AMERICA

du ɩ duː דאָ איז דאָ 'here there is'
du ɩ du a ˈfraːgə דאָ איז דאָ אַ פֿראַגע
du ɩ duː nɔx a taːm דאָ איז דאָ נאָך אַ טעם 'here there is another reason'
bɩz duː ביז דאָ 'up till herenow'
du du cvaj plɛcər דאָ דאָ צוויי פּלעצער

ISRAEL

er hot undz do geshikt ער האָט אודנז דאָ געשיקט 'he sent us (to) here' {JERUSALEMITE} {Assouline 2010: 5-6}

NORTHEASTERN

Lithuania

doderbaj דאָ דערבײַ 'somewhere around here' {LITHUANIA, Kaunas, 54239}
- do oder dort͡n̩ דאָ אָדער דאָרטן

SOUTHEASTERN

du {ROMANIA, Brăila, 45273}
- odər du odər dɔ˯rt אָדער דאָ אָדער דאָרט