געשען
געשען
'to happen'
ETYMOLOGY
I. Proto-Yiddish ✱gəʃɛːn; Proto-EY ✱gəʃɛːn; from MHG geschehen.
Protovowel E5.
II. MHG geschehen, schehen 'to chase, hurry'; from OHG gascehan, skehan 'to hurry'.
{DW¹ 5:3838. Pfeiffer EWD "geschehen".}
III. OE gescēon, scēon;
WESTERN
Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)
אונ' לייד אים דא גישאך. פֿון איינם שטארקין ריזן קאם ער אין אונ' גימך
Approximate pronunciation /gəˈšax/
אין פֿיל הונדרט יאר איז ניט גשעהין
'has not happened in many hundred years'
gescheien, g'schein {Sprach-Meister 1742}
CENTRAL
sɩz ɛpəs gɩšeːn ɩn veːk ס'איז עפּעס געשען אין וועג {POLAND, Wolbrom, 50196}
s-ɛt-zᵻ guu̯ nᵻʃ't gɛʃ'ɛj, upgiɛnart, s-ɛt-zᵻ guu̯ nᵻʃ' giɛʃɛjn !עס וועט זיי גאָרנישט געשען — אָפּגענאַרט — עס וועט זיי גאָרנישט געשען {Warsaw, Geller 2001: 299}
- nᵻ, sᵻ-z jɛʃɛn, s-rɛjgnt נו, ס'איז געשען, עס רעגנט {p. 299}
- x-ɬ gajɛn arɔːs, gvɔjɛ vɛrn, vus... vus dᵻ poːrn, vus duɛ ᵻz giɛʃɛjn איך וועל גיין אַרויס געווויער ווערן, וואָס... וואָס די פּויערן, וואָס דאָ איז געשען {p. 321}
HASIDIC
AMERICA
gəˈšɛnt געשעט
dejs ɩz gəˈšejn דעיס איז געשען
ISRAEL
geshen far געשען פֿאַר 'to happen (to)' {Assouline 2014a: 49}
- vos i geshen far mayn kind וואָס איז געשען פֿאַר מײַן קינד
NORTHEASTERN
epəs i gʲɩˈšen עפּעס איז געשען {BELARUS, Gomel, 52314}