געלט
־ער
דאָס
(NORTHEASTERN די = mass gender)
'money'

ETYMOLOGY

Got. gild, ON gjald, OE gield, OS geld, OHG gelt; from PGmc ✱ǥelđ-a-, e-grade derivation from ✱ǥelđa- 'entgelten'
The idiom וואַרפֿן געלט אין בלאָטע 'to throw money in the mud (i.e., to waste money)' appears to be a calque of Polish wyrzucić/wyrzucać pieniądze w błoto.
{Fliciński 491}
The idiom אָננעמען פֿאַר גוט געלט 'to take for good money (i.e., to take at face value)' appears to be a calque of Polish przyjąć / przyjmować coś za dobrą monetę coś za dobrą monetę.

WESTERN

Ohne Geld is kan חתנה.

Was thu' ich mit Eezes, baar Geld brauch' ich.

Holland (Netherlands)

Geld {HOLLAND, Beem, Jerosche]
- Geld geit zu geld. {Jerosche №245}
Bernst. 61.
- Geld regiert die welt. {Jerosche №246}
Bernst. 133 - Kuvojd ün geld regiren die Welt.

Alsace (France)

ɛr hɔd ən əšiːrəs gɛld ער האָט אַן עשירות געלט {ALSACE, 47075 Mulhouse, 010-011}

Oyberland (West Transcarpathian)

geld (no word-final devoicing) {WTCP, U. Weinreich 1964: 253}

gęld {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 137}

gʲɛlt, gʲɛlʲt {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- véːnɩgα gʲɛlʲt ווייניקער געלט

dəz gɛlt hɔt ər yntərn / yntαn bɛt farštɛkt דאָס געלט האָט ער אונטערן בעט פֿאַרשטעקט {WTCP, Vác, 47197}
- veˑnɩgαr gʲɛlt ווייניקער געלט

dəz gʲɛlt hɔt ər fərštɛkt yntαrn bɛt דאָס געלט האָט ער פֿאַרשטעקט אונטערן בעט {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

CENTRAL

gelt (word-final devoicing) {U. Weinreich 1964: 253}

Unterland (East Transcarpathian)

ert fərštɛ́kt duzgʲɛ́lt ɩntərn bɛ́t ער האָט פֿאַרשטעקט דאָס געלט אונטערן בעט {ETCP, Teiuș, 46233}

ásˑə gəzint in štark, rajx in gèlʲt, in šájn ɩn dər velʲt אַסותא געזונט אן שטאַרק, רײַך אין געלט, און שיין אין דער וועלט {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- dus gʲelt hɔt mən ɩntərn bɛt fərštɛ́kt דאָס געלט האָט מען אונטערן בעט פֿאַרשטעקט
- dəs gʲɛlt ɔbəx íntərn̩ bɛt fr̩štɛ́kt דאָס געלט האָב איך אונטערן בעט פֿאַרשטעקט
- vajnɩgʲər gʲɛlt ווייניקער געלט

farštɛkt gʲelt ɩntərn bɛt פֿאַרשטעקט געלט אונטערן בעט {ETCP, Bistriţa, 47241}

ər ɔt baháltn dəs gɛlt ɩntərn bɛt ער האָט באַהאַלטן דאָס געלט אונטערן בעט {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

s geʎt {POLAND, Wolbrom, 50196}

xɔ-ʃ'ᵻ giɛxat giɛl't איך האָב שוין געהאַט געלט {Warsaw, Geller 2001: 233}
- ᵻn-ɔt ɛpᵻs batsuu̯ɛɬt au̯ɛ giɛjtɛ און האָט עפּעס באַצאָלט אַלע געלטער {p. 251}
- m-ɛt mᵻ giɛʃᵻk't giɛlt' מע האָט מיר געשיקט געלט {p. 281}
ərot bahaltn dus geʎt ɩntər dəm bet ער האָט באַהאַלטן דאָס געלט אונטער דעם בעט {POLAND, Warsaw, 52211}
- kʎaˑnə geltər קליינע געלטער

HASIDIC

AMERICA

gɛlt
di gɛlt
alə gɛlt אַלע געלט
gɩt gɛlt גוט געלט
arupgejbm ɛpəs fɩn zan gɛlt אַראָפּגעבן עפּעס פֿון זײַן געלט

EUROPE

mə daf nɩš ka gɛlt מע דאַרף נישט קיין געלט {Antwerp, Mendy Cahan]

NORTHEASTERN

Lithuania

gʲɛɫt {LITHUANIA, Vilnius, 54257}

AUDIO Wolf Burko {Pinsk, Belarus]
געבן דיר געלט אַ ביסל?

SOUTHEASTERN

Mân Gelt, mân Nišumi. מײַן געלט, מײַן נשמה {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №35}

er ot bahɔlʲtn duz gélt ɩ́ntərn bét ער האָט באַהאַלטן דאָס געלט אונטערן בעט {ROMANIA, Brăila, 45273}

PHRASEOLOGY
על שלשה דבֿרים העולם עומד: על הגעלט ועל הגעלט ועל הגעלט.