גיין – Yiddish Dialect Dictionary

גיין

‘to go’

גיין
איז געגאַנגען
'to go'

ETYMOLOGY

{Should Proto-Yiddish be ✱geːn or ✱geːən? NEY geɪn may be archaic.}
I. Proto-Yiddish ✱geːn; Proto-EY ✱geɪn; from MHG gên; cf. NHG gehen.
Protovowel E2.
MHG gangen
Vowel 11, Proto-Yiddish ✱a
(Also see [[גאַניק]].)
{Katz 1982: 59, 286}
II MHG gên, gân, gengen, gangen; from OHG gangan, gān, gēn.
III. Got. gaggan; Crimean Got. geen; ON ganga; OE gongan, gangan, gengan, gān; English go; OS gangan;
a mixed paradigm from PGmc ✱gēnaⁿ; from PIE ✱ĝheh₁-; cf. Greek κιχάνειν 'to reach'; Sanskrit jíhītē 'jumps up';
and from PGmc ✱ganganaⁿ ~ ✱gunganⁿ; from PIE ✱ĝʰóngʰ-e-; cf. Lithuanian žeñgti 'to stride'; Sanskrit jáṅghā 'shank, lower leg'.

IV. The idiom עס גייט מיר אין 'for me it is a question of, matter of' appears to be a calque of Polish chodzi mi o.

NEY /gejn/
CY /gajn/

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

גינגן
{Cambridge Codex, ca. 1382; Eli Katz (1963) 80ff.}
Approximate pronunciation: /giŋgən/ (cf. MHG gingen)

דער בחור איז גנגין משתין זיין אויף איין ברג מישט
'the young man went to urinate on a pile of excrement'

geien, (hin)geien {Sprach-Meister 1742}

gɛjn {NORTHWESTERN, Katz 1982: 286}

geihn {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}

Holland (Netherlands)

gein [ɛi}; gein (third person plural) [HOLLAND, Beem, Jerosche}
- Geit's mir gut, geit's dir gut. 'Reply of a schnorrer.' {Jerosche №238}
- Die guten gein; die beisen bleiben. 'Sigh at the death of a good person.' {Jerosche №239}

Alsace (France)

gɛjd əm gyd גייט אים גוט 'it fits him well' {ALSACE, 47075 Mulhouse, 039-080}

Switzerland

si hen liːdliç un gədiçtliç gəlɛnt un gen fun hauz tsu hauz זיי האָבן לידלעך און געדיכטלעך געלערנט און גייען פֿון הויז צו הויז {Endingen, Isaak Guggenheim-Bloch, Fleischer 2005:74}
- si gen uf də tantssaːl tsum intriˈgiːrə זיי גייען אויף די טאַנצזאַל צום אינטריגירן {p76}
gẽĩ, gei, geː {SWITZERLAND, Fleischer 2005}
- is gaŋə איז געגאַנגען

Czechia

gai {CZECHIA, Šafov, Beranek 1936: 72}

Oyberland (West Transcarpathian)

gəgăŋ'ŋ̥ ~ gəgaŋən {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 135}

gēt, geyt (3rd p. sg.) {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 103}

výːhíˑn geːst|də וווּהין גייסטו {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- geˑt krymp גייט קרום 'limps'
- gʲeˑt fyˑn ziˑx əláː גייט פֿון זיך אַליין

bis cym barmʲicvə bin ox gʲəgaŋə in xeˑdər ביז צום בר־מצווה בין איך געגאַנגען אין חדר

gejmr cyzám špəciːrn גייען מיר צוזאַם שפּאַצירן {WTCP, Vác, 47197}
- cy grynd geˑn צו גרונט גיין {ɴᴏᴛᴇ: אַ תּל ווערן}
- geːt ofɱ fɛld akərn גייט אויפֿן פֿעלד אַרבעטן
- iˑx bin niˑ gəgáŋən in də šuˑl איך בין ני געגאַנגען אין די שול

gʲejmər cyzamən špəciˑrn גיימיר צוזאַמען שפּאַצירן {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- geˑ štaːt גיי שטאַט
- gəganən געגאַנען

gəjən vir cɩnəzámən špəciːrn גייען מיר צוזאַמען שפּאַצירן {WTCP, Hajdúhadház, 47219}
- víːn geːstə וווּהין גייסטו
- geˑən ziˑ גייען זי

CENTRAL

gajn {Katz 1982: 286}

gain {eastern SLOVAKIA and CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 72}

Unterland (East Transcarpathian)

gəgaŋgən {ETCP, Beranek 1941}

gejstə גייסטו {ETCP, Frata, U. Weinreich 1964: 259}

mər gajmər buˑdn cɩm pɔ́tɔk מיר גייען מיר באָדן צום פּאָטאָק {ETCP, Teiuș, 46233}

zɔmr gajn cəzamən špəciːrn זאָלן מיר גיין צוזאַמען שפּאַצירן {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- vi gajstə וווּ גייסטו
- mə gejt ɩn dr haːm zíəxŋ מע גייט אין דער היים זוכן 'one visits at home'
- gaj cɩm pɔtɔk גיי צום פּאָטאָק
- iːx gej oux ~ iːx gaj aːx איך גיי אויך
- gajt ɔf aɫə fiˑr fiˑs גייט אויף אַלע פֿיר פֿיס
- dər vug͡ŋ hɔt niš/žtgəkʲɛnt gajn rɛxc דער וואָגן האָט נישט געקענט גיין רעכץ
- ɩɣ bɩn káːmul nɩždgəgaŋgən ɩn xajdər איך בין קיין מאָל נישט געגאַנגען אין חדר

lɔmər gajn cɩzàm ɔf a špacíːr לאָמיר גיין צוזאַם אויף אַ שפּאַציר {ETCP, Mănăștur 47236}

lɔmər gajn ɩn ájnəm špaciˑrn לאָמיר גיין אין איינעם שפּאַצירן {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- mə darf gajn zejn vús ər tɨ́t מע דאַרף גיין זען וואָס ער טוט
- gaj̩mər klʲoubm גייען מיר קלויבן 'let's go pick (berries)'

gãj גיין {POLAND, Wolbrom, 50196}
- gaj geəx גיי גיך
- gãj cɩzam špaciːʀŋ גיין צוזאַמען שפּאַציר
- aːjbɩk vel əx niš gaj̃ cɩ dejm jiˑt אייביק וועל איך נישט גין צו דעם ייִד
- zɩ gajt a naːjɩm gʀiːnəm mantɫ̩ זי גייט אַ נײַעם גרינעם מאַנטל
- gájɩndɩk גייענדיק
- a gajt alãj ער גייט אַליין
- xbɩn ɩn lejbm nɩš gɩgáŋgʲɩn ɩn xajdɛʀ aʀaˑn כ'בין אין לעבן נישט געגאַנגען אין חדר אַרײַן

לאָז אייאָ גײַן מיט מיאָ
{Warsaw, Tsanin, מאַמעשי, מאַמעשי, שלוף נישט, p. 131}
- זענען מיאָ געגאַנגען און געגאַנגען {p. 131}
tsᵻ gajɛn צו גיין {Warsaw, Geller 2001: 205}
- jax bᵻn giɛganᵻn איך בין געגאַנגען {p. 175}
- biɲ-gan tsᵻzamᵻn mᵻ-dɛ baɬbust-ᵻn giɛzɛtst dᵻ kartɔfɬ בין געגאַנגען צוזאַמען מיט די בעל־הביתטע און געזעצט די קאַרטאָפֿל {p. 181}
- giɛganɛ mᵻtn frɔnt געגאַנגען מיטן פֿראָנט {p. 183}
- tsᵻ gajɛn ᵻn kamf araː צו גיין אין קאַמף אַרײַן {p. 185}
- nu, azɔj zᵻnᵻ jɛganᵻ dᵻ juu̯rn נו, אַזוי זענען געגאַנגען די יאָרן {p. 185}
- x-ɔ-lip lɛjbm, x-ɔ-lip tsᵻ gajin איך האָב ליב לעבן, איך האָב צו גיין {p. 197}
- tsᵻ gajᵻn tsᵻ fis צו גיין צו פֿוס {p. 205}
- ɔb-ᵻn kinɔ bᵻn-jax jiɛgan אָבער אין קינאָ בין איך געגאַן {p. 205}
- m-i ʃ'ᵻ ganᵻ zaː vejg' מען איז שוין געגאַנגען זײַן וועג {p. 207}
- dɛ tatʃ'i ɔt giɛvɔɬt gajn arbɛtn דער טאַטעשי האָט געוואָלט גיין אַרבעטן {p. 209}
- azɔj ᵻz giɛgaɲg'iɛn dᵻs lɛjbm אַזוי איז געגאַנגען דאָס לעבן {p. 209}
- azɔj zᵻ-s lɛjbm giɛganᵻn און אַזוי איז דאָס לעבן געגאַנגען {p. 209}
- biɲ-g'an ᵻn-a xajdɛ בין געגאַנגען אין אַ חדר {p. 229}
- bᵻ jaɲiɛ בין געגעגאַנגען {p. 233}
- jejaɲgiɛ mᵻ-dᵻ ʃtifmamɛn געגאַנגען מיט די שטיפֿמאַמען {p. 233}
- x-zɔɬ nᵻʃ gajn tsᵻ fis ᵻn dɔrf arã איך זאָל נישט גיין צו פֿוס אין דאָרף אַרײַן {p. 237}
- xɔ-x mᵻ jɛjaɲiɛ איך בין מיר געגאַנגען {p. 237}
- daf jɛn a-xajm דאַרף גיין אַהיים {p. 247}
- das-tᵻ nᵻʃ' gajn דאַרפֿסטו נישט גיין {p. 251}
- jᵻjaɲiɛ געגאַנגען {p. 255}
- a-zɛnɛ jaɲ fᵻn tsvajt frɔntn אַז זיי זענען געגאַנגען פֿון צוויי [!} פֿראָנטן {p. 259}
- jɛjdɛ-r-ᵻz a-xajm giɛgangiɛ, tsᵻ zᵻx axajm יעדער איז אַהיים געגאַנגען, צו זיך אַהיים {p. 267}
- jix bᵻn jan avɛk' ᵻn dɔrf arã איך בין געגאַנגען אַוועק אין דאָרף אַרײַן {p. 269}
- bᵻn-i-jɛjaɲgiɛ pamɛjlɛ בין איך געגאַנגען פּאַמעלעך {p. 273}
- ᵻx bᵻn jɛgaɲgiɛn arɔːs איך בין געגאַנגען אַרויס {p. 283}
- bᵻ-jigajg'ɲ krᵻgn בין געגאַנגען קריגן {p. 287}
- gaj-x mɛx ratɛvɛran גיי איך מיך ראַטעווען {p. 287}
- bᵻ-jɛx jiɛjaɲgiɛ בין איך געגאַנגען {p. 291}
- bi-jan-ᵻn dɔrf-a, zixn-an-ɔrt ɔfn kind maːn בין געגאַנגען אין דאָרף אַרײַן זוכן אַן אָרט אויפֿן קינד מײַן {p. 295}
- jax bᵻn jangiɛ un-a pɔr איך בין געגאַנגען אָן אַ פּאָר {p. 295}
- ba-nᵻm zɔɬ ma nᵻʃ gejm [!} בײַ אים זאָל מען נישט גיין {p. 295}
- zɔu̯n zᵻ kimɛ tsᵻ-gajn זאָלן זיי קומען צו גיין {p. 297}
- zɔɬn zᵻx kimɛ tsᵻ gajᵻn זאָל זיך קומען צו גיין {p. 299}
- i jaɲgiɛ jɛjdɛ-r-ajnɛ איז געגאַנגען יעדער איינער {p. 299}
- nɔx jɛjan arã ʃabɛs ba dᵻ naxt נאָך געגאַנגען אַרײַן שבת בײַ די נאַכט {p. 303}
- vij-ɛt mɛ gajn, vij-ᵻt mɛ ʃtajn וווּ וועט מען גיין, וווּ וועט מען שטיין {p. 303}
- m-gajt nᵻʃt מע גייט נישט {p. 305}
- bin-ɔx jan בין איך געגאַנגען {p. 313}
- bᵻn-ɔx giɛgaɲgiɛ a gantsɛ naxt, dur-a gantsɛ tuk בין איך געגאַנגען אַ גאַנצע נאַכט, דורך אַ גאַנצע טאָג {p. 315}
- bᵻn-ɔx ja-nᵻ tsvajtn dɔrf ara בין איך געגאַנגען אין אַ צווייטן דאָרף אַרײַן {p. 317}
- batuk bᵻ-x ʃɔj nᵻʃ giɛgaɲgiɛn בײַ טאָג בין איך שוין נישט געגאַנגען {p. 321}
- nᵻ, mɛ mᵻz gajən arɔːs נו, מע מוז גיין אַרויס {p. 321}
- zɛnᵻ janɛ vaːtɛ, jɛgaɲgiɛ vaːtɛ זענען געגאַנגען ווײַטער, געגאַנגען ווײַטער {p. 333}
- gijt mɛn-ɔx tsᵻ zɛjn גייט מען אויך צו זען {p. 335}
- s'uns'ad vɛt gajn, zuktɛ, ɛ-vɛt max masɛn סונסיאַד וועט גיין, זאָגט ער, ער וועט מיך מסרן (Polish sąsiad 'neighbor') {p. 337}
lomɩn gajn cɩzamɩn špacirn לאָמיר גיין צוזאַמען שפּאַצירן {POLAND, Warsaw, 52211}
- e gejtn blojzn kop ער גייט אין בלויזן קאָפּ
- bɩs cə də barmɩcvə bɩnəxəgangə ɩn xajdə ביז צו די בר־מיצווה בין איך געגאַנגען אין חדר

AUDIO Miriam Hoffman [parents from Łódź, POLAND} 25 August 2018
gajt
דאָס גייט?

gajn
האָב איך וווּ צו גיין

HASIDIC

AMERICA

gajn
ɩnc gaj mir jɛct lernən אונדז גייען מיר יעצט לערנען
mir gajəmir lɛrnən מיר גיי־מיר לערנען
ɛfšər gajt ɛs azɔj, ɛfšər gajt ɛs aziˑ אפֿשר גייט עס אַזוי, אפֿשר גייט עס אַזי

EUROPE

ɩnc gajn cɩm hɔˑz אונדז גייען צום הויז [Vienna, Eidel Malowicki}
ɩx hɔb lib ci gajn ɔfn̩ gas איך האָב ליב צו גיין אויפֿן גאַס [Vienna, Eidel Malowicki}

ISRAEL

ɛʀ gejt ɛs maxən ɛmɔcjɔnal ער גייט עס מאַכן עמאָציאָנאַל [Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)}

ven ets gaits paysexdik maxn ווען עץ גייטס פּסחדיק מאַכן {HASIDIC, Assouline 2017: 50}
me tur niš gayn azoy מע טאָר נישט גיין אַזוי {HASIDIC, Assouline 2017: 79}

NORTHEASTERN

איך האָב געגאַנגען
{מאַרק, "אונדזער ליטווישער ייִדיש" (1951): 457}
איך האָב אים געזען גייענדיק (אנדערע דיאַלעקטן זאָגן: איך האָב אים געזען גיין. אַלע קענען זאָגן: איך האָב געזען ווי ער גייט) {ז' 457}

gejn {Katz 1982: 286}

Lithuania

dɛʀ f. geːt ɩn fɛɫd ákʲɛʀŋ דער פֿערד גייט אין פֿעלד אַקערן {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
- ɩɣ bɩn kejnmol nid gigáŋgɛn ɩŋ xéjdəʀ איך בין קיין מאָל ניט געגאַנגען אין חדר

SOUTHEASTERN

Geiin wî dar Keizar geit tsi Fîs. גיין וווּ דער קייזער גיין צו פֿוס 'Hingehen wo der Kaiser zu Fuß hingeht. Frz. aller ou le roi va á pied. P. gdzie car piechotą chodzi. Klr. де цїсар oder царь пішки ходит.' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №34}

gein {easternmost CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 72}

cɩ dejm menčn gejəmɩr kejn mul nɩšt צו דעם מענטשן גייען מיר קיין מאָל נישט {ROMANIA, Brăila, 45273}

AUDIO Itzik Manger [Czernowitz / Chernivtsi, BUKOVINA}
gejt
און ער גייט