גוט
'good'

ETYMOLOGY

{Why was the vowel shortened in CY /gɩt/?}

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

גוּט טַק אִים בְּטַגְֿא שְ וַיר דּיש מַחֲזור אין בּיתֿ הכְּנֶסֶתֿ טְרַגְֿא
{Worms Mahzor couplet, ca. 1272-1273; Frakes (2004) 3-4}
'May he have a good day whoever brings this holiday prayer book into the synagogue'
Approximate pronunciation: /gut tak im bətáɣə swer dis máxzər in bejs-haknésəs tráɣə/
Notable that the vowel appears so early to be the monophthong /u/ characteristic of Middle German dialects, rather than the diphthong /uo/ found in Upper German.

Wos nit geht in Guten geht in Bösen.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 42}
- Uiberol is güt, drham is noch besser. {43}
- E güter שם geht weit, e schlachter noch weiter. {46}

Alsace (France)

gyt {ALSACE, Zuckerman 1969, 41}

dɛnə jɩd havɩç gyd gəkʰɛnd דען ייִד האָב איך גוט געקענט {ALSACE, 47075 Mulhouse, 009-060}
- ə fajnəʁ- gydəʁ- noːvələʁ- mɛnč אַ פֿײַנער, גוטער, נאָבעלער מענטש {q28-110}
- gɛjd əm gyd גייט אים גוט 'it fits him well' {039-080}
- s gydi cɩmər דאָס גוטע צימער (where guests were received) {057-070}

Switzerland

uf əm ʋeːg ten si siç nɔx guːt undərˈhaltə אויפֿן וועגן טוען זיי זיך נאָך גוט אונטערהאַלטן {Endingen, Isaak Guggenheim-Bloch, Fleischer 2005:76}

Czechia

gut {westernmost CZECHIA (and Šafov), Beranek 1936: 69}

güt {CZECHIA and WEST SLOVAKIA, Beranek 1936: 69}

e schlachter Schabbes macht e güten Sünnteg אַ שלעכטער שבת מאַכט אַ גוטן זונטיק {CZECHIA, Trost 1965: 88}

Oyberland (West Transcarpathian)

gǖt {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 138, 141}

güt, gǖtə (acc. fem.) {WTCP, SOUTHWESTERN HUNGARY, Garvin 1965: 98}

güt {WTCP, SOUTH-CENTRAL HUNGARY, Garvin 1965: 101}

gʲyˑt, gʲyːt {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- šnajc dɔx gyˑt aus שנײַץ דיך גוט אויס
- tyː dɔx gʲyːt ausšnajcn טו דיך גוט אויסשנײַצן
- ə gyːtα xazn אַ גוטער חזן
- vⲁjl híːnαnə feːdα zɛn nɩ̀ks gʲyt ווײַל הינערנע פֿעדערן זענען ניקס גוט
- gʲyt joα dəra˰uf גוט יאָר דערויף
- ə gʲyt͡n̩ toˑg אַ גוטן טאָג
- ə gyːt štiklʲ אַ גוט שטיקל
- gʲyːtα גוטער
- gʲyːtə גוטע
- doˑz iz dɔx gʲyˑt əzɔ́j דאָס איז דאָך גוט אַזוי
- fa də gýˑtə fræjnd hɔt mə gʲəšɩ́kt ɛsnvarg פֿאַר די גוטע פֿרײַנד האָט מען געשיקט עסנוואַרג

əs šteːt͡n̩ gyːt עס שטייט אים גוט 'it fits him well' {WTCP, Vác, 47197}
- fyŋ gʲyːt leˑdər פֿון גוט לעדער
- for ə gyt joˑr פֿאָר אַ גוט יאָר

gʲyˑt {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- fyŋ gʲytə leˑdər פֿון גוטע לעדער
- əzɔ́j ə brɔjt hot ə gʲy̆t͡n̩ gəšmák אַזוי אַ ברויט האָט אַ גוטן געשמאַק
- gʲỳtə frájnt גוטע פֿרײַנד {note: ידידים}

CENTRAL

gįt {Hutterer 1965: 141}

Der güte alte Mann iſt durch den Aaz mit dem Pfeerd gebrochen in kalten Waſſer ran gefallen. דער גוטע אַלטע מאַן איסט דורך דעם אײַז מיט דעם פֿערד געבראָכן אין קאַלטן וואַסער אַרײַן געפֿאַלן {POLAND, Kobyla Góra, Wenkerbogen 09746 Kobylagora (dated 1881); Fleischer and Schäfer 2014: 29}

Unterland (East Transcarpathian)

git {ETCP, Beranek 1936: 69}

dem jid ɔbαx gαkɛnt gʲit דעם ייִד האָב איך געקענט גוט {ETCP, Teiuș, 46233}

gʲit {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ə gʲitn kɔp אַ גוטן קאָפּ
- dejm jiˑd ɔbiˑx giˑt gʲəkʲɛnt דעם ייִד האָב איך גוט געקענט
- fɩn gʲɩ́tə lejdər פֿון גוטע לעדער
- ə gitn tuməˆd̥ אַ גוטן תּמיד

niš gʲɩt gəkajt נישט גוט געקײַט {ETCP, near Sighet, 47228}

git {ETCP, Mukachevo, 48226}

a gitn͜ʊvn̩t אַ גוטן אָוונט {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

gɩt {POLAND, Wolbrom, 50196}
- aːx ɩz gɩt cɩ zugŋ אײַך איז גוט צו זאָגן
- ɛʀ ɩz a gitɛ ɩn ziˑ ɩz a gɩtə ער איז אַ גוטער און זי איז אַ גוטע

git {Warsaw, Geller 2001: 243}
- vɛn m-ɔt ᵻnts faʃikt', i-ʃɔjn giɛvɛjn git' ווען מע האָט אונדז פֿאַרשיקט, איז שוין געווען גוט {p. 163}
- x-ɔb zɛjɛ git ɔːsgiɛzɛjɛ איך האָב זייער גוט אויסגעזען {p. 177}
- nɔx git, vus xɔb ᵻr nᵻʃ' giɛgiɛbm נאָך גוט, וואָס איך האָב איר נישט געגעבן {p. 187}
- az-us-xɔb ugiɛtijɛn, ᵻz giɛvɛjn gijt אַז וואָס איך האָב אָנגעטון, איז געווען גוט {p. 205}
- giɛkiɛnt git ɬarɛnɛn געקענט גוט לערנען {p. 205}
- s'ɔt arɔːsgiɛzɛjn, a-mɛ lɛjpt git עס האָט אַרויסגעזען, אַז מע לעבט גוט {p. 209}
- ɔːx git' אויך גוט {p. 221}
- xɔ-max giɛɬarnt, gants git איך האָב מיך געלערנט גאַנץ גוט {p. 229}
- m-ɔt giɛɬɛjpt a gitn tug aɬɛ naxt מע האָט געלעבט אַ גוטן טאָג אַלע נאַכט {p. 243}
- jɛx bᵻn du ᵻbɛgiɛɬɛjpt, ᵻn mijɛx ᵻn ʃtuu̯ɛt kiɛn mɛ gants gijt איך בין דאָ איבערגעלעבט, און מיך אין שטאָט קען מען גאַנץ גוט {p. 333}
fɩn gɩtn lejdər פֿון גוטן לעדער {POLAND, Warsaw, 52211}
- ɩz a gɩtə</o n, ziˑz a gɩtɩ ער איז אַ גוטער און זי איז אַ גוטע
- ziz a gɩtɩ n, erz a gɩtə< זי איז אַ גוטע און ער איז אַ גוטער

HASIDIC

AMERICA

ˈepəs gɩc עפּעס גוטס
a ˈgɩtn̩ tuk אַ גוטן טאָג 'a good time'
alə gɩtə zaxŋ̩ אַלע גוטע זאַכן

VIDEO Yiddish nakhes Rosh Hashanah greeting, 2018
gɩt

אַ גוטן 'Hi'
cɩm ˈgɪtn̩ צום גוטן

ISRAEL

gɩt {Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)}
a gitn̩ alɛ !אַ גיטן, אַלע

NORTHEASTERN

zejər gut זייער גוט {BELARUS, Gomel, 52314}

SOUTHEASTERN

gʲit {ROMANIA, Brăila, 45273}

AUDIO Itzik Manger {Czernowitz / Chernivtsi, BUKOVINA}
a ˈgɩtn̩
ר' אַבֿרהם, אַ גוטן