שיין
שענער, שענסט
ETYMOLOGY
MHG schœne
šēn
Vowel 22, Proto-Yiddish ✱ē
MHG schœner
šenər
E21
WESTERN
As e schön Madl ward e schön Weibl.
Er is e schöner Bal - Bóes! (also ironic)
{FRANKFURT, Tendlau №148}
- Frankfurt war sonst e Kille von lauter schönen Bal-battim {№148}
šē(n) {MIDWESTERN, Katz 1982: 105}
- šḗnə שיינע
šɛjn {NORTHWESTERN, Katz 1982: 105}
Holland (Netherlands)
schein [ɛi] [HOLLAND, Beem, Jerosche]
šɛjnər {HOLLAND, Harderwijk 52055, Beem}
schein {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}
- schenner
Switzerland
Switzerland
ʃenər שענער {Endingen, Isaak Guggenheim-Bloch, Fleischer 2005:73.}
šãĩ, šein, šẽĩ {SWITZERLAND, Fleischer 2005}
- še(ː)nər; šenšt
Czechia
šē {CZECHIA, Beranek 1936: 67}
šai {CZECHIA, Šafov, Beranek 1936: 72}
Thoire is schö, aber mit Derech-Erez תּורה איז שיין, אָבער מיט דרך־ארץ {CZECHIA, Trost 1965: 88}
Oyberland (West Transcarpathian)
šēn ~ šę̄n ~ šęi̯n {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 127}
šēn {WTCP, SOUTH-CENTRAL HUNGARY, Garvin 1965: 101}
- šȫn {probably from German}
šēn {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 104}
- šaynən (acc.)
šeːn, šeˑ {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ɛˑ hɔt ə šæː bajxəl ער האָט אַ שיין בײַכל
- ez is ə sax šɛnɔ cyˑ zæjn moᶦgα ɔviᶦ cy zæjn fɛt עס איז אַ סך שענער צו זײַן מאָגער ווי צו זײַן פֿעט
- xɔb gəfýnə ə šeˑ grɔjs pɛˑrl איך האָב געפֿונען אַ שיין גרויס פּערל
- yn dɔ ašiˑrəm hɔm zəx gəlɔst dɩ cɩmαn čeː au˰zmoˑlə און די עשירים האָבן זיך געלאָזט די צימערן שיין אויסמאָלן
- hæjt hɔmər ə šeːnən oːvᵊⁿt הײַנט האָבן מיר אַ שיינעם אָוונט
- iəx hɔb gəgeˑb͡m̩ ə kaləgəšeŋk fa dø šeːnə kalə איך האָב געגעבן אַ כּלה־געשענק פֿאַר די שיינע כּל
- manxə hɔm gəhat yntαn sxax šeˑnə grɔjsə feˑgʲələx fyn papiˑr yn lampjóns מאַנכע האָבן געמאַט אונטערן סכך שיינע גרויסע פֿייגעלעך פֿון פּאַפּיר און לאַמפּיאָנס
- šeˑnə rɔjzn̩ שיינע רויזן
- ə šeːnə cⲁjt אַ שיינע צײַט
- ə šeː vɛtα אַ שיין וועטער
- šeːn frɩziːrt שיין פֿריזירט
šeːnə geˑgŋt שיינע געגנט {WTCP, Vác, 47197}
- šeːnə vajsə ceːn שיינע ווײַסע ציין
- šɛnər cy zajn moˑgər vi cy zajn dɩk שענער צו זײַן מאָגער ווי צו זײַן דיק
- ə šeˑnə naxt אַ שיינע נאַכט
- mit ə šeˑn, gəzýnt poˑnəm מיט אַ שיין, געזונט פּנים
- far də šeːnə kalə פֿאַר די שיינע כּלה
- šeˑnə cajt שיינע צײַט
sɩz šɛnər c z[a]jn mʊgər viˑ fɛt ס'איז שנעער צו זײַן מאָגער ווי פֿעט {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- a šeːnə naxt אַ שיינע נאַכט
- zeˑjər šeːn זייער שיין
CENTRAL
šajn {Katz 1982: 105}
Es hört bald üf zu ſchneien, da werden wir ſchain Wetter haan. עס הערט באַלד אויף צו שנייען, דאַ ווערדען וויר שיין וועטער האַן {POLAND, Kobyla Góra, Wenkerbogen 09746 Kobylagora (dated 1881); Fleischer and Schäfer 2014: 29}
šain {eastern SLOVAKIA and CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 72}
Hinter ünser Hous stehn drai schaine Bämelēch mit roite Äpelech הינטער אונדזער הויז שטייען דרײַ שיינע ביימעלעך מיט רויטע עפּעלעך {POLAND, Kobyla Góra, Wenkerbogen 09746 Kobylagora (dated 1881); Fleischer and Schäfer 2014: 7}
Unterland (East Transcarpathian)
xob ə mətuənə gəkāft fər də šajnə kalə איך האָב אַ מתּנה געקויפֿט פֿאַר די שיינע כּלה {ETCP, Hajduhadház, U. Weinreich 1964: 258}
ə šajnə gʲejg͡ŋt אַ שיינע געגנט {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- azɔlxə šajnə vajsə cejn! אַזאָלכע שיינע ווײַסע ציין
- sklaːd past əm zájər šájn דאָס קלייד פּאַסט אים זייער שיין
- si šejn rajn dortn עס איז שיין ריין דאָרטן
- ə šajnər uvɱ/nt אַ שיינער אָוונט
- xɔbə šajnə mətúənə gəkojft fər də šeːnə kalə איך האָב אַ שיינע מתּנה געקויפֿט פֿאַר די שיינע כּלה {!}
- bəzɛ́ct ɔf a šeːnəm zɛsl באַזעצט אויף אַ שיינעם זעסל
- šeˑn ous/zgəpɩct שיין אויסגעפּוצט
- a šeːnə cajt אַ שיינע צײַט
əs ɩ šɛnər cɩ zaːn a daˑrər vi a fɛtər עס איז שענער צו זײַן אַ דאַרער ווי אַ פֿעטער {ETCP, Mukachevo, 48226}
a šajnm̩ ovdənaxt אַ שיינעם אויפֿדינאַכט {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
a šʲájnɛʀ úvn̩t אַ שיינער אָוונט {POLAND, Wolbrom, 50196}
- xɔ gɩgejn a mətuˑnə dɩ šʲajnə kaɫə כ'האָב געגעבן אַ מתּנה די שיינע כּלה
- šʲɛnɛ שענער
- sɩ šʲɛnɛ cɩ zãː daː vi grɔp ס'איז שענער צו זײַן דאַר ווי גראָב
- a šajɱ vɛ́tɛ אַ שיין וועטער
[ʃaj(n)] {Warsaw, Geller 2001: 60}
- a ʃ'ajn k'l'ajt אַ שיין קלייד {p. 175}
- au̯straljɛ ᵻz zɛjɛ-ra ʃ'ajn ɬand אויסטראַליע איז זייער אַ שיין לאַנד {p. 195}
- vus far-a ʃ'ajnɛ ɬɔːziɲk' di-jɔs giɛvɔrfn וואָס פֿאַראַ שיינע לאָזונג דו האָסט געוואָרפֿן {p. 199}
- ʃ'ajnɛ tᵻʃ'n שיינע טישן {p. 207}
- ʃ'ajn mᵻlᵻtɛjɛ mᵻ-dᵻ ʃ'abl'ɛs שיין מיליטער מיט שי שאַבליעס {p. 247}
- m-ɔt mɛx gants ʃajn, ᵻfgiɛnᵻmɛ dᵻ ɬaskɛrɛvɛ... bar-ᵻnts מע האָט מיך גאַנץ שיין אויפֿגענומען, די לאַסקערעווער... בײַ אונדז {p. 235}
a šajne uvnt אַ שיינער אָוונט {POLAND, Warsaw, 52211}
- xo gəgejb͡m̩ a matuˑnə də šajnə kalə איך האָב געגעבן אַ מתּנה די שיינע כּלה
- a šajnər vetər אַ שיינער וועטער
AUDIO Miriam Hoffman [parents from Łódź, POLAND] 25 August 2018
ˈšenstə
HASIDIC
AMERICA
gur a šajn gɩštalt גאָר אַ שיין געשטאַלט (often used correctly as a neuter)
ɔx mir a xɩsurn̩, dɩ kalə ɩz ci šajn אויך מיר אַ חסרון, די כּלה איז צו שיין
EUROPE
šajnə bapɩctə bɛkɩčəs mɩt glɩtə vus šaˑnən שיינע באַפּוצטע בעקיטשעס מיט גליטער וואָס שײַנען [London, Izzy Jacob]
sɩz šajn ajx cɩ bakɛnɛn ס'איז שיין אײַך צו באַקענען 'nice to meet you' [Vienna, Eidel Malowicki]
zajʀ šajn זייער שיין
NORTHEASTERN
šejn {Katz 1982: 105}
Lithuania
a šejner ovnt אַ שיינער אָוונט {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
SOUTHEASTERN
A jing Chazarl iz ouch šein. אַ יונג חזירל איז אויך שיין 'Einwendung, wenn ein Kind mit Unrecht als schön gelobt wird: Alles was jung ist, ist schön, sogar ein Ferkelchen.' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №17}
šein {easternmost CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 72}