רעכט

ETYMOLOGY

Got. raíhts, ga-raíhts 'just', ON rēttr, OE reht, riht, English right, OS OHG reht, NHG recht; from PGmc ✱rehta- 'straight'; from PIE h₃reĝ-to-; a to-stem adjective from the root of ✱raka 'straight'- and ✱rakjan- 'to stretch'; cf. Latin rēctus, Greek ὀρεκτός
{Feist 393, Kroonen 2013: 408}
The idiom רעכטע האַנט 'right hand (i.e., close subordinate, right-hand man)' appears to be a calque of Polish prawa ręka.

WESTERN

Leg dich wie du willst liegst du nit racht.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 40}
- Wu niks is hot der Kaiser s Recht verlore. {46}

Holland (Netherlands)

rescht {HOLLAND, Beem, Jerosche}

Alsace (France)

s kʰɩnd rajbd sɩç srɛçdə aːg דאָס קינד רײַבט זיך דאָס רעכטע אויג {ALSACE, 47075 Mulhouse, 015-090}
- s rɛçdə gniː דאָס רעכטע קני {q031-030}

Czechia

reɐxt {westernmost CZECHIA, Beranek 1936: 70}

raxt {CZECHIA and western SLOVAKIA, Beranek 1936: 70}

Oyberland (West Transcarpathian)

ręxt ~ răxt {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 123, 139}

raxt {WTCP, SOUTHWESTERN HUNGARY, Garvin 1965: 96}

raxt {WTCP, U. Weinreich 1964: 253}

dəz jɩŋəl rajpt zɔx den rɛxtə aːg דאָס ייִנגל רײַבט זיך דעם רעכטע אויג {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- dəs kʲɩnd rajpcəx dz raxtə aːg דאָס קינד רײַבט זיך דאָס רעכטע אויג
- eːm ɩs šə raxt gəšeː אים איז שוין רעכט געשען {ɴᴏᴛᴇ: בר־מינן}

dos kɩnd tycax rajbm dus rɛxtə ojgʲ דאָס קינד טוט זיך רײַבן דאָס רעכטע אויג {WTCP, Vác, 47197}
- raxtə {מאַנכע יאָ}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

rext {ETCP, U. Weinreich 1964: 253}

rext {eastern SLOVAKIA and CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 70}

dus raxtə āg דאָס רעכטע אויג {ETCP, Bucium / Vármézö, U. Weinreich 1964: 259}

dəs kʲɩnt rajpcαx > ráˑpcəx dus rɛxtɛ ojk דאָס קינד רײַבט זיך דאָס רעכטע אויג {ETCP, Teiuș, 46233}

dəs kʲɩnd rajbcəx dus raxtə aːg דאָס קינד רײַבט זיך דאָס רעכטע אויג {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- dər raxtər kᵊniː דער רעכטער קני
- lɩŋk ɔber rɛxt {?} לינק אָדער רעכט 'heads or tails'

dər rɛxtər דער רעכטער {ETCP, near Sighet, 47228}

dəs raːpcax dus rɛxtə ɔjk דאָס רײַבט זיך דאָס רעכטע אויג {ETCP, Bistriţa, 47241}

dɩ ʀɛxtə šlejf די רעכטע שלייף {ETCP, Mukachevo, 48226}

dɩ rɛxtə {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- əs raˑpt əs rɛxtə ojkʲ עס רײַבט דאָס רעכטע אויג

s ʀáxtə ʔójə ס'רעכטע אויער {POLAND, Wolbrom, 50196}
- dɩ ʀaxtɛ k. די רעכטע קני

də raxtə {POLAND, Warsaw, 52211}
- də raxtə brejm די רעכטע ברעם
- lɩnkɩ ɩn a rextɩ kajlɩ לינקע און רעכטע קעלע
- də raxtə kniˑ די רעכטע קני

HASIDIC

AMERICA

rɛxt
fɩn zaːn ˈrɛxtə zaːt פֿון זײַן רעכטע זײַט

NORTHEASTERN

Lithuania

di rexte ejg די רעכטע אויג {LITHUANIA, Kaunas, 54239}

SOUTHEASTERN

der ræxtər ojər דער רעכטער אויער {ROMANIA, Brăila, 45273}
- des kɩnt raˑpcəx dəm ræxtn ojkʲ דאָס קינד רײַבט זיך דעם רעכטן אויג