קצין
־ים
דער

WESTERN

kozen 'ein Herr ein Fürst, dieses Wort wird aber bei den Juden nicht anders als für das Wort reich genommen' {Friedrich 1784: 25}

Holland (Netherlands)

koːcən {HOLLAND, Harderwijk 52055, Beem}
Kootsen [HOLLAND, Beem, Jerosche]
- Me sol s'n letzte hemmet verkaafen om e kootsen (Var. e sserore) ze sein. 'One should sell one's last shirt in order to become a rich man, a lord (member of town council), a distinguished man.' {Jerosche №332}
- E kootsen hot's măsel. 'A rich man has luck. Meaning: De duivel sch… altijd op de grote hoop.' {Jerosche №497}
Bernst. 246 - A kutsin hot tumid a schejne tochter.
- E kootsen is kaan nar (is nit meschogge). 'Used in two senses. A rich man knows well what he is doing. A rich man is usually right.' {Jerosche №498}
- E kootsen wen er darbt, hot meer wie e gascht wen er arbt. 'Een rijk man als hij gebrek lijdt, heeft meer dan een bedelaar als hij erft. Wanneer een rijk man te kort komt, heeft hij nog meer dan als een bedelaar er wat bij krijgt. A rich man, if he suffers, lacks more than a beggar if he inherits. When a rich man falls short, he has more than a beggar who gets something. darben = suffer lack.' {Jerosche №499}
- E kootsen wen er geit mecholle, hot meer wie e gascht wen er komt zu gedolle. 'A rich man, if he goes bankrupt, has more than a beggar when he comes to greatness.' {Jerosche №500}
- Man sol sisch nit reiben an e kootsen. 'One should not rub oneself on a rich man. Do not look for a quarrel with rich people. In Yiddish often corrupted with the omission of nit, which at the same time changed the meaning to: Seek out the association of rich people.' {Jerosche №501}
Bernst. 177 - As men reibt sich un a nugid, reibt men sich aus a loch.
Bernst. 257 - Reib dich nit un grojsse leit, wurüm dus loch wet ale mul gresser weren.
- Von e kootsen ken man schpôren lernen. 'Rich people are often stingier, often looking more at a trifle than the less well-off.' {Jerosche №502}
- Was schadt a kootsen 'n aag? 'A rich man can lose a lot. Probably based on an anecdote. {Jerosche №503}
- Wen e kootsen verdalfent, hot er meer wie 'n arm man (chattes). 'When a rich man becomes poor, he has more than a poor man.' {Jerosche №504}
- Wen e kootsen e dalfen wert, bleibt er noch a reischer man. 'When a rich man becomes poor, he still has left over more than a poor man has. {Jerosche №504}
M.J.V. 1899, blz .26, no. 20 - Wenn der Kotsen verdirbt, wen der Dalfen erwirbt ist kum gleich.
- Wen e kootsen schterbt, hot er meer wie e chattes erwerbt. {Jerosche №505}

Alsace (France)

kʰoːdsn̩; gədsinəm (pl.) 'rich men' {ALSACE - LOWER RHINE, Zuckerman 1969, 46}
kʰoːdsn̩; gədsiːnəm (pl.) 'rich men' {ALSACE - UPPER RHINE, Zuckerman 1969, 46}

Switzerland

g̥ʊːcn, (pl.) g̥əciˑnəm {SWITZERLAND, Endingen 47084, Guggenheim}
kʰoːtsən {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Oyberland (West Transcarpathian)

gəcíˑnəm קצינים {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- zajt ɔr iz ə gəcíˑn gəvɔn kʲɛn mə mit eˑjm nɩks reˑdn̩ זײַט ער איז אַ קצין געוואָרן, קען מען מיט אים ניקס רעדן