קענען
געקענט
קאָנען

ETYMOLOGY

{Yiddish קענען represents a merger of two verbs NHG kennen and können; although the variant קאָנען in some dialects (which?) distinguishes them.}
Got. kunnan 'to know', kannjan 'to make known', ON kunna, kenna, OE cunnan, cennan, English can, OS kunnan, kennan, OHG kunnan, ar-chennan 'erkennen, bi-chennan 'bekennen', MHG kunnen, künnen, kennen, NHG können, kennen; from PGmc ✱kunnan- 'to know (how), be able' and the causative ✱kannii̯e/a- 'make known', the first from; from PIE ✱ĝonh₃-neh₂-, from the root ✱ĝneh₃- 'recognize'; cf. Sanskrit jānā́ti 'to know', Lithuanian žinóti 'I know', Greek γιγνώσκω, Latin (g)nōsco 'I know', Old Church Slavonic znati

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

העלפֿן קאן מן דיר ניט
'I cannot help you'

kon, kan, ken; konnst {Sprach-Meister 1742}

kennen {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}

Alsace (France)

dɛnə jɩd havɩç gyd gəkʰɛnd דען ייִד האָב איך גוט געקענט {ALSACE, 47075 Mulhouse, 009-060}

Switzerland

das hot mər nid gəkʰent דאָס האָט מער ניט געקענט {Endingen, Isaak Guggenheim-Bloch, Fleischer 2005:74.}
iç kʰen nɔx fil lait איך קען נאָך פֿיל לײַט {Endingen, Gustav Dreifuss, Fleischer 2005:82}
kʰe(ː)nə; kʰã קען {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Oyberland (West Transcarpathian)

kʲɛnən {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- dy kʲɛnst nɩks aləs vɛlʲn דו קענסט ניקס אַלעס וועלן
- zyntəg kʲɛmə šɔ זונטיק קען מען שוין
- deˑn jiˑd hɔ́b iˑx gʲyˑt gʲəkʲɛnt דעם ייִד האָב איך גוט געקענט

iˑx kʲɛn ziˑ, ziˑ kʲɛn miˑx איך קען זי, זי קען מיך {WTCP, Vác, 47197}

deˑn jid hɔbəx gʲyˑt gʲəkʲɛ́nt דעם ייִד האָב איך גוט געקענט {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- iˑᵊx kʲɛn ziˑ yn ziˑ kʲɛn miᵊx איך קען זי און זי קען מיך
- viˑ kʲɛmən doˑs əzɔj toːn? ווי קען מען דאָס אַזוי טאָן

kʲɛnən {WTCP, Hajdúhadház, 47219}

mir kʲɛnən ajx מיר קענען אײַך {WTCP, Bratislava, 48171A}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

dem jid ɔbαx gαkɛnt gʲit דעם ייִד האָב איך געקענט גוט {ETCP, Teiuș, 46233}
- iˑx kʲɛn ziˑ ɪn ziˑ kʲɛn miˑx איך קען זי און זי קען מיך

kɔnən niš zejn קאָנען נישט זען {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- dejm jiˑd ɔbiˑx giˑt gʲəkʲɛnt דעם ייִד האָב איך גוט געקענט
- ix kʲɛn ejmən איך קען אים
- ɩn ejr kʲɛn miᵃx און ער קען מיך
- azoj kɛmən dus ništ maxŋ אַזוי קען מען דאָס נישט מאַכן
- dɩ kɛnstə majn ziːn דו קענסטו מײַן זון 'do you know my son?'

xo dejm jiˑd git gəkɔnt איך האָב דעם ייִד גוט געקאָנט {ETCP, Mukachevo, 48226}

dem jit ɔbəx gʲit gʲəkʲɛ́nt דעם ייִד האָב איך גוט געקענט {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

s ken ɛfšɛ zãː עס קען אפֿשר זײַן {POLAND, Wolbrom, 50196}
- vi azoj kɛ mɛ dus tĩə ווי אַזוי קען מען דאָס טון

ɔbɛ-nᵻʃ' dɛfa, va-xɔ giɛvɔlt ɔdɛ giɛkiɛnt אָבער נישט דערפֿאַר, ווײַל איך האָב געוואָלט אָדער געקענט {Warsaw, Geller 2001: 179}
- ɔt- mᵻn kajn muu̯ guu̯ nᵻʃ' giɛkiɛnt nɛmɛ האָט מען קיין מאָל גאָרנישט געקענט נעמען {p. 189}
- giɛkiɛnt git ɬarɛnɛn געקענט גוט לערנען {p. 205}
- ba-r-ᵻnts xɔ-zɛj giɛkɔnt koxn ʃ'ajnɛ tɛp vasɛ בײַ אונדז האָבן זיי געקאָנט קאָכן שיינע טעפּ וואַסער {p. 207}
- mɛ kiɛn dᵻ, dᵻ, dᵻ xᵻstɔrjɛ מע קען די, די, די היסטאָריע {p. 223}
- vɛj kiɛn ʃprɛxɛn dɔjtʃ'? ווער קען שפּרעכן דײַטש (narrating what a German said) {p. 263}
- jix kɛn dɔjtʃ' ʃprɛxn איך קען דײַטש שפּרעכן {p. 263}
- ɛs kiɛnt gajn jɛjdɛ-r-ᵻn ʃtuu̯t arã i mɛjɛ עס קענט {!} גיין יעדער אין שטאָט אַרײַן אי מער {p. 267}
- vɛ-s vᵻɬt, kiɛn gajn ווער עס ווילט {!} קען גיין {p. 305}
- x-ɔj ʃɔj nᵻʃ kɔnt arɔːsgajn איך האָב שוין נישט געקאָנט אַרויסגיין {p. 305}
- vus-tɛs kɛnɛ, mejgstᵻ ɛsn וואָס דו וועסט קענען, מעגסטו {p. 309}
- kiɛn zaːn, az du zɔu̯ zaːn a sax mᵻlᵻtɛjɛ קען זײַן, אַז דאָ זאָל זײַן אַ סך מיליטער {p. 317}
- tɔmɛ kimɛ ʒandarmɛ, kiɛnɛ zɛ zugn טאָמער קומען זשאַנדאַרמען, קענען זיי זאָגן {p. 323}
- vɛ kiɛn dijɛx du? ווער קען דיך דאָ {p. 331}
- x-bᵻn giɛvɛj ɛfʃɛ ɔfn tsvɔntsᵻk dɛfɛ, vus... vu-zɔ-mɛ-x giɛkiɛnt כ'בין געווען אפֿשר אויפֿן צוואָנציק דערפֿער, וואָס... וואָס זיי האָבן מיך געקענט {p. 335}
dejm jit hobo/ə<x zejə git gɩkent דעם ייִד האָב איך זייער גוט געקענט {POLAND, Warsaw, 52211}
- jax ken iˑər = jax ke,nər n,zi ken miˑəx איך קען איר און זי קען מיך
- vus ken eje / vus vajs ər וואָס קען ער / וואָס ווייס ער
- ci kenəx əm gʎojb͡m̩ צי קען איך אים גלויבן

AUDIO Miriam Hoffman {parents from Łódź, POLAND} 25 August 2018
gəˈkent

HASIDIC

AMERICA

ɛs ˈkɛnɩš zaːn עס קען נישט זײַן

EUROPE

di kɛnst kɔm ɛnglɩš, di kɛnst zɩxəʀ nɩš dej špʀax דו קענסט קוים ענגליש, דו קענסט זיכער נישט דעי שפּראַך {London, Izzy Jacob}

az mɛ kɛn nɩšt vi mɛ vɩl אַז מע קען נישט ווי מע וויל {Vienna, Eidel Malowicki}

NORTHEASTERN

Lithuania

du kʲɛnst majn zún? דו קענסט מײַן זון {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
- azej kɛmɛnit tɔn אַזוי קען מען ניט טאָן

dem jidn̩ hob iɣ gʲɩkʲent zejər gut (G8-1K8ENT) דעם ייִדן האָב איך געקענט זייער גוט {BELARUS, Gomel, 52314}

SOUTHEASTERN

dejm iːdn hob ax gəkʲʰent gʲit דעם ייִדן האָב איך געקענט גוט {ROMANIA, Brăila, 45273}