צו
'to'

ETYMOLOGY

Perhaps Proto-Germanic ✱tōn; from PIE ✱dōm 'house'

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

צון אלי דיא בעלי שמותֿ
(with epenthetic /n/ before a vowel)
אז[ו] האט ער גזאגט צון זיין זון
(with epenthetic /n/ before a consonant!)

Holland (Netherlands)

sse [HOLLAND, Beem, Jerosche]

Alsace (France)

dsy(ː) {ALSACE, Zuckerman 1969, 55}

TABLE [ALSACE]

cü {BURGENLAND, Stalek 1926: 271}

Oyberland (West Transcarpathian)

tsǖ ~ tsü {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 124}

cü {WTCP, SOUTHWESTERN HUNGARY, Garvin 1965: 98}

cum צום {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 104}

cü {WTCP, NORTH-CENTRAL HUNGARIAN Garvin 1965: 106}

cy {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ɩn də taːnə hɔt mə zɔx gəfleˑkt cy boˑd͡n̩ אין די דונײַ האָט מען זיך געפֿלעגט צו באָדן
- cym vasα kɔxŋ צום וואַסער קאָכן
- gej cym f. גיי צום פֿענצטער

cy {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- cy ə grɔjsn pɔrcjóˑn צו אַ גרויסן פּאָרציאָן
- a mɛ rɛ́t cynɛm אַז מע רעדט צון אים

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

ciː a grɔjsn tɛlər צו אַ גרויסן טעלער {ETCP, Teiuș, 46233}

ciˑ ə grojs xajlikʲ צו אַ גרויס חלק {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}

cɩ, cɪ {POLAND, Wolbrom, 50196}
- cəm fɛnctɛ צום פֿענצטער
- cɩm tajəx צום טײַך
- cɩ jɛnɩm צו יענעם

ɔ-x uɳgɔm [!] tsᵻ arãkɔjf-ᵻn dɔrf a kaɬb אויך אָנגעהויבן צו אַרײַנקויפֿן אין דאָרף אַ קאַלב {Warsaw, Geller 2001: 231}
- jix garantir baɬd, az-ɛt vɛj kimɛ zugn andɛʃ', zɔɬt-ᵻ tsᵻ mijx ʃi(ː)sn, farn... farn ɬɔjgn zugn איך גאַראַנטיר באַלד, אַז וועט ווער [!] קומען זאָגן אַנדערש, זאָלט איר צו מיך [!] שיסן, פֿאַרן... פֿאַרן ליגן זאָגן {p. 265}

HASIDIC

AMERICA

grajt cɩ gəhargət vern̩ גרייט צו געהרגעט ווערן

In an apparent innovation, Hasidim may place the preposition צו before an infinitive verb with a separable prefix—although the traditional placement between the prefix and the verb is still more prevalent. E.g. both צו אַרויסברענגען 'to bring out' and אַרויסצוברענגען; even צו אָפּדייטן 'to update' and (much less frequent) אָפּצודייטן. On the other hand, there are some examples of צו preceding the prefix even in Old Yiddish texts. {Isaac Bleaman, "Implicit Standardization in a Minority Language Community: Real-Time Syntactic Change among Hasidic Yiddish Writers," Frontiers of Artificial Intelligence, 29 May 2020}

ISRAEL

gɩt cɩ diʀ zɛn cɩʀɩk גוט צו דיר זען צוריק [Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)]
cɩ diʀ aʀajnbʀɛŋgən ɩn ... צו דיר אַרײַנברענגען אין
maxən mɛnčn cɩ zɩx špiʀn un מאַכן מענטשן צו זיך שפּירן אָן
kɩdɛj cɩ ɔfvɛkən də haʀc fɩn a mɛnčn כּדי צו אויפֿוועקן די האַרץ פֿון אַ מענטשן

NORTHEASTERN

Lithuania

cu, c̀u {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
- c̀u unc kúmt menit un ba undz est menit צו אונדז קומט מען ניט און בײַ אונדז עסט מען ניט

𝐈𝐒𝐑𝐀𝐄𝐋𝐈 𝐇𝐀𝐑𝐄𝐃𝐈 [Dalit Assouline]
Jerusalemite: [SYNTAX]
דער אײבישטער גיט אונדז די איבערנאַטירלעכע כּוחות צו דאָס אַלעס באַװײַזן
mir kenen niš faršteyn, vi der eybišter git unz di ibernatirlaxe kéyxes cu dos ales bavayzn

SOUTHEASTERN

hest er of bɩs cər špentə עסט ער אויף ביז צו דער שפּענטע {ROMANIA, Brăila, 45273}