צאָן
ציין/ציינער
דער
'tooth'

ETYMOLOGY

Got. tunþus✱, ON tǫnn, OE tōð, OS tand, OHG zan(t) < Germ. tanþ- ~ ✱tunþ-; from PIE ✱h₃dont-, from the root ✱h₃ed- 'to bite, be sharp'; cf. Latin dēns, Sanskrit dān, Lithuanian dantìs

A3

WESTERN

Alsace (France)

dsaːn {ALSACE, Zuckerman 1969, 46}
- dseːn ציין

di ce̝ːn {ALSACE, 47075 Mulhouse, 020-060}
- ər glebʁ̥,d mɩd di ce̝ːn ער קלעפּערט מיט די ציין 'his teeth chatter (from cold)' {020-070}
- vi əʁ- hɔd vajsi ce̝ːn ווי ער האָט ווײַסע ציין {q021-010}
- sɔ̞u vajsi ce̝ːn זוי ווײַסע ציין {q021-020}

Czechia

tsō {westernmost CZECHIA, Šafov, and Bratislava, Beranek 1936: 71}

Oyberland (West Transcarpathian)

ceːn ציין {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- mæjnə ceːn klap͡m̩ fyn də kʲɛlṭ מײַנע ציין קלאַפּן פֿון די קעלט
- øzɔlxə šeːnə vajsə ceɩ [?] אַזאָלכע שיינע ווײַסע ציין
- šlaxtə cẽj שלעכטע ציין
- ix hak dr glʲæjx də ceː iŋ gənák ərǽj איך האַק דיר גלײַך די ציין אין גענאַק אַרײַן
- iˑx šlog də ceː ɩŋ gənak ərǽj איך שלאָג די ציין אין גענאַק אַרײַן
- ə ceːdlʲ knɔblʲ אַ ציינדל קנאָבל
- dəz blaj cvɩšn dɛ cej דאָס בלײַ צווישן די צוויי

cišn di ceːn צווישן די ציין {WTCP, Vác, 47197}
- də ceːn citən די ציין ציטערן
- voːsərə ceːn וואָסערע ציין
- šeːnə vajsə ceːn שיינע ווײַסע ציין

ceˑjn ציין {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- cvyšn̩ də cejn צווישן די ציין
- vʊ́ˑsərə cejn? וואָסערע ציין
- zɔləxə vájsə ceˑn זאָלכע ווײַסע ציין
- ceːndlʲ ציינדל 'clove of garlic'

CENTRAL

tsūn {SLOVAKIA and CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 70}

Unterland (East Transcarpathian)

tsūən 'Zahn' {ETCP, Beranek 1941}

cəvɩšn dɩ cejn צווישן די ציין {ETCP, Teiuș, 46233}

cejn ציין {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- əs klapm̩ əm di cejn עס קלאַפּן אים די ציין
- vuəsərə cejn וואָסערע ציין
- azɔlxə šajnə vajsə cejn! אַזאָלכע שיינע ווײַסע ציין
- cvišn dɩ cejn צווישן די ציין
- ceːndlʲ ציינדל 'clove (of garlic)'
- dɩ cejn vern ájikʲ די ציין ווערן אײַליק

cejən ציין {ETCP, near Sighet, 47228}
- cajn ציין {note: בעסערע מענטשן}
- cɩšn dɩ cejn צווישן די ציין

cvɩšn dɩ cajn צווישן די ציין {ETCP, Bistriţa, 47241}

cajndl ציידנל {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

cuˑn {ETCP, Mukachevo, 48226}
- di cejn די ציין
- cvaj cajn צוויי ציין
- cɩšn di cejn צווישן די ציין
- vuˑsəre vaːsə cajn ejrót וואָסערע ווײַסע ציין ער האָט
- azeɫxə / azojnə vaːsə cejn אַזעלכע / אַזוינע ווײַסע ציין

dɩ cajn די ציין {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- klɔpt mɩdɩ cajn קלאַפּט מיט די ציין
- vusərə cajn! וואָסערע ציין
- azɔlxə vaːsə cajn אַזאָלכע ווײַסע ציין

a cũːn ɩn a cũə̃ אַ צאָן אין אַ צאָן {POLAND, Wolbrom, 50196}
- cej̃ ציין
- a cajndɫ knobɫ אַ ציינדל קנאָבל

gəzɩntn goldənəm cuˑi [?] געזונטן גאָלדענעם צאָן {POLAND, Warsaw, 52211}
- cajnə ציינער
- cuˑna cuin אַ צאָן אין אַ צאָן
- cvɩšn dɩ cajn צווישן די ציין
- vus fara vaˑsə cajnərot וואָס פֿאַראַ ווײַסע ציין ער האָט
- azexə / azounɩ vaˑsɩ cajne אַזעלכע / אַזוינע ווײַסע ציינער
- cajndl ציינדל (garlic)
- cejnɩ ציינער

AUDIO Faige Lederman {father from Wolbrom Vólbrǝm 50196}
עס איז גענוג אויף איין צאָן 'it is enough for one tooth (i.e. very little)'

AUDIO Isaac Bashevis Singer [Leoncin, Radzymin, Warsaw, POLAND], 1978
ער לייגט די ציין אין בײַטל 'he puts his teeth in his bag, i.e. he is a pauper'

AUDIO Miriam Hoffman [parents from Łódź, POLAND] 25 August 2018
cajn
האָבן זיי געדאַרפֿט זיך ברעכן די ציין

NORTHEASTERN

ווען מען האָט געוואָלט אָפּלאַכן פֿון עמעצן וואָס קלאָגט זיך שטענדיק אויף זײַנע חולאתן, האָט מען געזאָגט: "אוי, ער האָט אַ גאַנצע נאַכט די אויגן ניט פֿאַרמאַכט — די פֿאַלשע ציין האָבן אים וויי געטאָן"

Lithuania

sɩ ajlik in di cejner ס'איז הײַליק אין די ציינער {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
- cejndl

SOUTHEASTERN

ceˑʲn ציין {ROMANIA, Brăila, 45273}