ערד
די
'earth; ground'

ETYMOLOGY

Got. aírþa, ON jǫrð, OE eorðe, English earth, OS erđa, Dutch aarde, OHG erda, MHG erde, NHG Erde; from PGmc ✱erþō- 'earth, soil, land'; from PIE (?) ✱h₁ér-t-eh₂-, from the root ✱er- (er-t-, ✱er-u-) 'earth'.
Related: OHG ero 'earth', (perhaps) Greek ἔρα 'ground'.
{DW² 8: 1648; EWA 2: 1118; Feist 25; Kroonen 2013: 118}
The idiom מאַכן גלײַך מיט דער ערד 'to make equal to the ground (i.e., raze to the ground)' appears to be a calque of Polish zrównać z ziemią.

WESTERN

Oyberland (West Transcarpathian)

ęəD {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 137, 144}
- dan werd aix di erd niks tsǖnemen דאַן ווערט אײַך די ערד ניקס צונעמען

mə ɩz gəzɛsn auf dər ɛˑrd מע איז געזעסן אויף דער ערד {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- də zoːmə štraːmt mə ræj in deαd די זאָמען שטרייט [?} מען אַרײַן אין דער ערד

də eːʳd {WTCP, Vác, 47197}
- ɔf də eˑrd aropgəfaln אויף די ערד אַראָפּגעפֿאַלן

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

fɩn ouf drɛrd פֿון אויף דער ערד {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}

di eˆˑrt {אָן ברעט} {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

in dʀejət אין דר'ערד {POLAND, Wolbrom, 50196}

aveklajgn of drejərt אַוועקלייגן אויף דער ערד {POLAND, Warsaw, 52211}

HASIDIC

AMERICA

ɛrd̥ ~ ɛːrd̥
ɔf dər eːrd אויף דער ערד
a štɩk eˑrd אַ שטיק ערד
gɛb mir dus ɛrd געב מיר דאָס ערד
sɛt viˑst vɛrn̩ di erd ס'עט וויסט ווערן די ערד
ɛr šmɛkt šɔjn fɩn ɛrd ער שמעקט שוין פֿון ערד (very old)

EUROPE

zɔlst vaksn̩ vi a tsvibələ mitn̩ kɔp ɩn dʀ'eʀd זאָלסט וואַקסן ווי אַ צוויבעלע מיטן קאָפּ אין דר'ערד [Vienna, Eidel Malowicki}

NORTHEASTERN

Lithuania

ɛʀd {LITHUANIA, Vilnius, 54257}

SOUTHEASTERN

Lign in dar Êrd. Er ligt in dar Êrd wî a Barg. ליגן אין דער ערד. ער ליגט אין דער ערד ווי אַ באַרג 'Eigentlich: er ist tot, begraben, es ist ihm nicht mehr zu helfen. Der Vergleich mit einem Berge soll wohl das feste, unabänderliche dieser Lage ausdrücken.' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №23}