נעמען
גענומען
'to take'

ETYMOLOGY

Proto-Eastern Yiddish /gəˈnumən/ stems from the Upper German variant in /u/ (similarly פֿרום, קומען, געשוווּמען).
{מאַקס ווײַנרײַך, געשיכטע פֿון דער ייִדישער שפּראַך, 2: 85-86}
The idiom נעמען זיך צו 'to undertake, begin to work' appears to be a calque of Polish wziąć się do. E.g. !נעם זיך צו דער אַרבעט = weź się do roboty! 'get to work!'

MHG
nem3n
E21

NEY /nem3n/
CY /nemen/

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

ich nem איך נעם {Schnitzler, Prager Judendeutsch, 23}
nemən {Schnitzler, Prager Judendeutsch, 17}

אזו האט דער רוח דען טאפף גנומין, אונ' האט עש דען בעל שם אויף דען קאפא
גשלאגין
'thus the spirit took the pot and hit the miracle worker's head with it'

Fun Nemin ward me nit orm.

nemmen {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}

Holland (Netherlands)

nemmen {HOLLAND, Beem, Jerosche}

Alsace (France)

gənʊmə, gənomə 'taken' {ALSACE, Grussenheim, Zuckerman 1969, 44}

Switzerland

nimt, neːmt; gənumə {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Czechia

nemə {CZECHIA, Beranek 1936: 66}

Oyberland (West Transcarpathian)

gənüṃən גענומען {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 134}

gənimən גענומען {WTCP, NORTH-CENTRAL HUNGARIAN, Garvin 1965: 106}

gʲᵊnymən ə krympíˑr גענומען אַ קרומפּיר {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

ix ɔ́b gʲənymə ə éːdɛplʲ, xɔb gənymən ə ɛːdɛpl איך האָב גענומען אַ ערדעפּל {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- gənymən ə štɩkl brɔjt גענומען אַ שטיקל ברויט

gənymən גענומען {WTCP, Vác, 47197}
- gənýmən ə zeˑg גענומען אַ זעג
- ɛr hɔt zɩ nɩks gəvɛ́lʲt far ə vajb nɛmən ער האָט זי ניקס געוועלט פֿאַר אַ ווײַב נעמען

CENTRAL

{gʲənimən} גענומען {U. Weinreich 1964: 261}

Unterland (East Transcarpathian)

{gɑˈni^mɑn} גענומען {ETCP, U. Weinreich 1964: 261}

gənymən גענומען {ETCP, Berettyóújfalu, U. Weinreich 1964: 258}

xɔ gənɩ́mən איך האָב גענומען {ETCP, Teiuș, 46233}

gənimən גענומען {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ert nɩš gəvɛ́lt zɩ nɛ́mən fər a vajb̥ ער האָט נישט געוועלט זי נעמען פֿאַר אַ ווײַב

xɔ gʲənɛ́mən a krúmpiˑr איך האָב גענומען אַ קרומפּיר {ETCP, Bistriţa, 47241}

xɔgʲənɛ́mən איך האָב גענומען {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- a nɛm gʲejbm אַ נעם געבן

gɩnɩ́mə̃ⁿ גענומען {POLAND, Wolbrom, 50196}

va dᵻ pɔlᵻtᵻʃɛ ... ɔt-mᵻn giɛnᵻmɛn ... ka krᵻm ווײַל די פּאָליטישע האָט מען גענומען קיין קרים {Warsaw, Geller 2001: 157}
- ɔt- mᵻn kajn muu̯ guu̯ nᵻʃ' giɛkiɛnt nɛmɛ האָט מען קיין מאָל גאָרנישט געקענט נעמען {p. 189}
- ɔb-ax mɛx giɛnᵻmɛ tsᵻ kɔjfn kiɛjbɛ האָב איך מיך גענימען צו קויפֿן קעלבער {p. 231}
- ɔb-ᵻx giɛnᵻmɛ a ʃtijᵻb האָב איך גענומען אַ שטוב {p. 239}
- ɔt-mɛ giɛnᵻmɛn האָט מען גענומען {p. 255}
- ɔ-tsᵻx xᵻtɬɛx gnᵻmɛ האָט זיך היטלעך גענומען {p. 255}
- kan tsᵻvᵻl mɛɲtʃ'n ɔt kajnɛ nᵻʃ giemᵻ ka ʃᵻm udział קיין ציווילע מענטשן, האָט קיינער נישט גענומען קיין שום אודזיאַל (Polish brać udział 'to take part') {p. 265}
- ᵻ-x giɛnᵻmɛ dᵻs vaːp, frɔː mᵻ-dᵻ tsvaj kindɛ איך האָב גענומען דאָס ווײַב, פֿרוי מיט די קינדער {p. 269}
- jɛx-ɔ giɛnᵻmɛ an jiɲg', s-jiɲg'aɬɛ איך האָב גענומען אַן יונג, דאָס ייִנגעלע {p. 283}
- xɔ-jɛnum-a drɔ̃k' איך האָב גענומען אַ דראָנג {p. 291}
- xɔj-gᵻn ʃtɛɬ mᵻdᵻm drɔ̃ vɛjgaɬɔx איך האָב גענומען שטעלן מיט דעם דראָנג וועגעלעך {p. 291}
- giɛnᵻmɛ-s kind, ᵻ giɛnumɛ {!} גענומען דאָס קינד, און גענומען {p. 295}
mot gəflejgt nemən aza biˑəx ɩn fabajgn מע האָט געפֿלעגט נעמען אַזאַ בוך און פֿאַרבייגן (to record donations on the Sabbath) {POLAND, Warsaw, 52211}

NORTHEASTERN

גענומען

SOUTHEASTERN

Ginemin Gelt in giworfn in dar Bloti arân. גענומען געלט און געוואָרפֿן אין דער בלאָטע אַרײַן 'Geld unnütz ausgegeben, hinausgeworfen, p. pieniądze w błoto wrzucić' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №8}