נאַכט

ETYMOLOGY

PGmc ✱nahts was an i-stem with a genitive ✱nahts, thus the Yiddish adverbs with נאַכטס like שבת־צו־נאַכטס, צו נאַכטס

cf. Sanskrit nakt-, Greek νύξ, Latin nox
{Burrow 75}
Vowel 11, Proto-Yiddish ✱a

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

האט אין אלי נכֿט צון בעט ארויז גיווארפֿין
'threw him out of bed every night'

Bei Nacht sen alle Küh schwarz.

Switzerland

und ts naːxt i dər sinaˈgoːg tsu də məgilə און צו נאַכט אין דער סינאַגאָגע צו די מגילה {Endingen, Isaak Guggenheim-Bloch, Fleischer 2005:74.}
- maxt puːrəm tsnaːxt ə buːrəmsuːdə מאַכט פּורים צו נאַכט אַ פּורים־סעודה {p75}
di fɔdərxeilig hot mər fərkʰaːft fər tsnaːxt די פֿאָדערחלק האָט מען פֿאַרקויפֿט פֿאָר צונאַכט {Endingen, Gustav Dreifuss, Fleischer 2005:84}

Oyberland (West Transcarpathian)

naxt {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- štɛ́ndlnaxt שטענדלנאַכט {ɴᴏᴛᴇ: מיט 50 יאָר נאַכט, די נאַכט פֿאַר דער חתונה, באַזונדער חתן און כּלה}

naxt {WTCP, Vác, 47197}
- ə šeˑnə naxt אַ שיינע נאַכט
- fóˑr nàxt פֿאָר נאַכט {ɴᴏᴛᴇ: פֿאָר דער נאַכט}

ouvdərnáxt hɔt mən óːŋgəcynd͡n də lɔmp אויף דער נאַכט האָט מען אָנגעצונדן די לאָמפּ {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- a šeːnə naxt אַ שיינע נאַכט
- b{a} də naxt ɩs fɩnstər בײַ די נאַכט איז פֿינצטער

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

naxt 'Nacht' {ETCP, Beranek 1941}

ɔvdər naxt ɔbm zə úŋgəcɩndn dəm lɔmp אויף דער נאַכט האָבן זיי אָנגעצונדן דעם לאָמפּ {ETCP, Teiuș, 46233}

ɔv dər naxt hɔt mən takə úŋgəcɩnd͡n dəm lɔmp אויף דער נאַכט האָט מען טאַקע אָנגעצונדן דעם לאָמפּ {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ba naxt is fʲinctɛr בײַ נאַכט איז פֿינצטער
- bʲiz ... ɔf dər naxt ביז ... אויף דער נאַכט

o˯vdər náxt hobm zɛj uŋgəcɩndn dɩ lomp אויף דער נאַכט האָבן זיי אָנגעצונדן די לאָמפּ {ETCP, Bistriţa, 47241}

ɔf dər naxt hɔt mən úŋgəcɨnən dəm lɔmp אויף דער נאַכט האָט מען אָנגעצונדן דעם לאָמפּ {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- ba naxt ɩs tɩŋklʲ בײַ נאַכט איז טונקל

faʀnáxt פֿאַר נאַכט {POLAND, Wolbrom, 50196}
- ba dɛ náxt ɩs fɩ́nctɛ בײַ דער נאַכט איז פֿינצטער
- faᴿnáxt ɔt mən ũgicɩnd͡n dəm lɔmp פֿאַר נאַכט האָט מען אָנגעצונדן דעם לאָמפּ

m-ɔt giɛɬɛjpt a gitn tug aɬɛ naxt מע האָט געלעבט אַ גוטן טאָג אַלע נאַכט {Warsaw, Geller 2001: 243}
- tɔ-x ufgɔjm baː-dᵻ naxt טאָ האָט ער זיך אויפֿגעהויבן בײַ די נאַכט {p. 251}
- mɛ-z upgiɛzɛsn a gantsɛ naxt dɔrtn מע איז אָפּגעזעסן אַ גאַנצע נאַכט דאָרטן {p. 263}
- jix bi je-raːjiganɛ ba dᵻ naxt איך בין אַרײַנגעגאַנגען בײַ די נאַכט {p. 281}
- x-ɔb giɛʃɔxtn baː dᵻ naxt איך האָב געשאָכטן בײַ די נאַכט {p. 281}
- ᵻx bᵻn jɛgaɲgiɛn arɔːs, ba dᵻ naxt איך בין געגאַנגען אַרויס, בײַ די נאַכט {p. 283}
- upgiɛlɛjgn a gantsɛ naxt אָפּגעלעגן אַ גאַנצע נאַכט {p. 285}
- upgɛɬɛj-a gantsɛ naxt אָפּגעלעגן אַ גאַנצע נאַכט {p. 287}
- ba dɛ naxt, zᵻtst mɛn azɔj בײַ די נאַכט זיצט מען אַזוי {p. 293}
- jɛjdɛ naxt, tsᵻ tsvaj muu̯ dɛ vɔx יעדע נאַכט, צו צווײַ מאָל די וואָך {p. 301}
- ɔb-ᵻx giɛvɔɬt nɔx arɔːsgajn ba dᵻ naːxt {!} האָב איך געוואָלט נאָך אַרויסגיין בײַ די נאַכט {p. 305}
- ba dᵻ naxt, fartuk, ɔ-x mɔx ufgᵻxɔjm dᵻm klajnᵻs, klajnᵻm kind בײַ די נאַכט, פֿאַר טאָג, האָב איך מיך אויפֿגעהויבן {!} דעם קליינעס {!} קליינעם קינד {p. 307}
- bᵻn-ɔx giɛgaɲgiɛ a gantsɛ naxt, dur-a gantsɛ tuk בין איך געגאַנגען אַ גאַנצע נאַכט, דורך אַ גאַנצע טאָג {p. 315}
- ɔb a gantsɛ naxt giɛarpt האָב אַ גאַנצע נאַכט געאַרבעט {p. 319}
- nɔ-ba dᵻ naxt bᵻ-nɔx giɛgaɲgiɛn arɔːs נאָר בײַ די נאַכט בין איך געגאַנגען אַרויס {p. 321}
- ᵻz-bᵻ giɛzɛsn ɔx ba-m ba dᵻ naxt איז בין געזעסן אויך בײַ אים בײַ די נאַכט {p. 321}
- ba dᵻ naːxt xɔr-ᵻx בײַ די נאַכט הער איך {p. 321}

HASIDIC

AMERICA

saj ba tug un saj ba naxt סײַ בײַ טאָג און סײַ בײַ נאַכט
farˈnaxc פֿאַר נאַכטס 'in the evening'

alə nɛxtər אַלע נעכטער (plural - in rhyme) {New York, Motti Ilowitz}

NORTHEASTERN

Lithuania

naxt {LITHUANIA, Vilnius, 54257}

SOUTHEASTERN

ɔv der náxt obm zej ʊˑŋgʲəcɩnən dəm lomp אויף דער נאַכט האָבן זיי אָנגעצונדן דעם לאָמפּ {ROMANIA, Brăila, 45273}