מענשט
'person'

ETYMOLOGY

IV. The idiom אַן אייגענער מענטש 'a reliable person' appears to be a calque of Polish swój człowiek.

{Fliciński 406}

{Yiddish Language Atlas of the Soviet Union 1931, map 69}

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

איטליכֿש מענש זאל דר צו לאפֿין. אונ' זאל דז מעשה אום פֿיל געלט קאפֿין.
'everyone {neuter!} should run to it and buy the story for a lot of money'

E Mensch is kan Ackerwägle אין אדם מלאך.

Alsace (France)

ə fajnəʁ- gydəʁ- noːvələʁ- mɛnč אַ פֿײַנער, גוטער, נאָבעלער מענטש {ALSACE, 47075 Mulhouse, 028-110}

Oyberland (West Transcarpathian)

męntš ~ męnš {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 134}

menčn̥ (acc.) {WTCP, SOUTHWESTERN HUNGARY, Garvin 1965: 95}

deˑn mɛnčn̩ tyˑn mɔ niˑ zyˑxŋ̩ דעם מענטשן טוען מיר ני זוכן 'we never visit this man' {WTCP, Dunajská Streda, 47179}

vɛn ə mɛ́nš tyˑt mɩspáləl zajn ווען אַ מענטש טוט מתפּלל זײַן {WTCP, Vác, 47197}
- ɔ́rmə menčn אָרעמע מענטשן
- dɛr mɛ́nč ɩz mər gʲəfɛ́lʲn דער מענטש איז מיר געפֿעלן

deˑmɛ́nč zyxmər káˑmòˑl דעם מענטשן זוכן מיר קיין מאָל {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- ən ɛ́məsdɩgʲər mɛnč אַן אמתדיקער מענטש

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

dejm mɛnč ziəxmr káˑn muˑl ništ דעם מענטש זוכן מיר קיין מאָל נישט 'we never visit this man' {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ən ajdl̩ʲər mɛnč אַן איידלער מענטש
- xɔ gʲəzejn dejm prɔstn mɛnč איך האָב געזען דעם פּראָסטן מענטש

ci dejm mɛnč צו דעם מענטש {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- a klájménčəɫə אַ קליין מענטשעלע
- ɩn der štiˑp ɔbm g̠əšlufɱ draˑj mɛnčn אין דער שטוב האָבן געשלאָפֿן דרײַ מענטשן

menč, mɛnč, mɛnčʲ; mɛnčʲn̩ {POLAND, Wolbrom, 50196}

x-ɔ-lip mɛntʃ'n, tsᵻ zã tsᵻzamɛ mᵻt mɛɲtʃ'ɲ איך האָב ליב מענטשן, צו זײַן צוזאַמען מיט מענטשן {Warsaw, Geller 2001: 197}
- ᵻz-n aɬgɛmajn, ɔb-ax-lip mɛntʃ'n, ɔjb zɛnɛ mentʃ'n איז אין אַלגעמיין האָב איך ליב מענטשן, אויב זענען מענטשן {p. 197}
- di darfst zixn mᵻt-a ɬɛxt, a meɲtʃ', zɔɬ zaːn a mɛɲtʃ' דו דאַרפֿסט זוכן מיט אַ ליכט אַ מענטש, זאָל זײַן אַ מענטש {p. 199}
- mɛɲtʃ'n azɛɬxɛ, vᵻ-mɛ zɛnᵻn מענטשן אַזעלכע ווי מיר זענען {p. 199}
- azɔj is-ᵻz lɛjbm fᵻn mɛɲtʃ' אַזוי איז דאָס לעבן פֿון מענטש {p. 207}
- az-ᵻn rusɬant iz-du-a: mɛɲtʃ' אַז אין רוסלאַנד איז דאָ אַ מענטש {p. 217}
- vus maxt-a mɛɲtʃ' וואָס מאַכט אַ מענטש {p. 221}
- tsᵻvᵻlɛ mɛɲtʃ'n ציווילע מענטשן {p. 265}
- kan tsᵻvᵻl mɛɲtʃ'n ɔt kajnɛ nᵻʃ giemᵻ ka ʃᵻm udział קיין ציווילע מענטשן, האָט קיינער נישט גענומען קיין שום אודזיאַל (Polish brać udział 'to take part') {p. 265}
- i-bᵻn giɛvɛj zɛjɛ a rᵻzᵻkɔvnɛ mɛɲtʃ' איך בין געווען זייער אַ ריזיקאָוונער מענטש {p. 279}
an ajdələ menč אַן איידעלער מענטש {POLAND, Warsaw, 52211}
- an ajdəlm, jɩngərman אַן איידעלן יונגערמאַן
- ɩn dejm cɩmo hob͡m̩ gɩšlufn dra menčn אין דעם צימער האָבן געשלאָפֿן דרײַ מענטשן
- zojkt os əs blɩt fɩn menč זויגט אויס דאָס בלוט פֿון מענטש
- de menč mɩtn vaˑn דער מענטש מיטן ווײַן
- haˑnt daf štarb͡m̩ a menč הײַנט דאַרף שטאַרבן אַ מענטש

AUDIO Miriam Hoffman {parents from Łódź, POLAND} 25 August 2018
menč
ער איז נישט געווען קיין מענטש — בכלל נישט קיין מענטש — געפֿערלעך

HASIDIC

AMERICA

mɛnč
də ˈgancə mɛnč baˈštajt fɩn zan ˈuːtəmən די גאַנצע מענשט באַשטייט פֿון זײַן אָטעמען
aˈzɛxə ˈbajzə ˈmɛnčn̩ אַזעלכע בייזע מענטשן
mə tur nɩš gejbən cɩ ɛsn̩ far a mɛnčn̩ מע טאָר נישט געבן צו עסן פֿאַר אַ מענטשן
švaxčɩkčə mɛnčələx שוואַכטשיכטשע מענטשעלעך {!}
mɩt a klajnə mɛnčələ מיט אַ קליינע מענטשעלע

EUROPE

zaˑ a mɛnč !זײַ אַ מענטש 'be a good person, stop being mean' {Vienna, Eidel Malowicki}
eʀ ɩz a mɛnč ער איז אַ מענטש
dɛʀ mɛnč tʀaxt ɩn dɛʀ ajbəštəʀ laxt דער מענטש טראַכט און דער אייבערשטער לאַכט

a mɛnč ɩz gəšafɱ̩ gəvɔʀn̩ אַ מענטש איז געשאַפֿן געוואָרן {Antwerp, Mendy Cahan}

ISRAEL

kɩdɛj cɩ ɔfvɛkən də haʀc fɩn a mɛnčn כּדי צו אויפֿוועקן די האַרץ פֿון אַ מענטשן {Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)}

NORTHEASTERN

דאָס מענטש 'אַן אַלטע פֿרוי' {זאַמעט}
{מאַרק, "אונדזער ליטווישער ייִדיש" (1951): 451}
{ז' 458} בײַם טײַערן מענטשן (שטענדיק געבייגט מיט ־ן; פּוילישער נוסח: בײַם טײַערן מענטש)
אַז מען קען זיך ניט צונויפֿריידן, זאָגט מען: {...} "מיט פֿערד רעדט ער ווי אַ מענטש, אָבער מיט מענטשן ווי אַ פֿערד" {ז' 461}

Lithuania

menč (no ־ן in objective case) {LITHUANIA, Kaunas, 54239}

AUDIO Wolf Burko {Pinsk, Belarus}
איך בין שוין נישט קיין מענטש… שוין באַלד דרײַ־און־נײַנציק.

𝐓𝐇𝐄𝐀𝐓𝐄𝐑 𝐃𝐈𝐀𝐋𝐄𝐂𝐓 ({SOUTHEASTERN})

The Dybbuk (Poland, 1937)
אַ מענטש דאַרף זען ווי ער גייט

SOUTHEASTERN

cɩ dejm menčn gejəmɩr kejn mul nɩšt צו דעם מענטשן גייען מיר קיין מאָל נישט {ROMANIA, Brăila, 45273}