מאַכן
געמאַכט
'make, do; wave'

ETYMOLOGY

Although formally from MHG machen, the meaning of מאַכן has also been influenced by an unrelated Slavic verb meaning 'to wave': Polish machać; Ukrainian маха́ти; Belarusian маха́ць; Russian маха́ть; from Proto-Slavic ✱māxàti; from Proto-Balto-Slavic ✱maHs-; from PIE ✱meh₂s-, from the root ✱meh₂- 'to beckon'.
{Astraukh; Derksen 2008: 298}
Thus מאַכן מיט 'to wield, flutter', מאַכן מיט די הענט 'to gesticulate' מאַכן מיט דער פֿויסט 'to shake one's fist'. On the other hand, מאַכן מיט די זײַטן 'to breathe with difficulty' (calque of Polish robić bokami 'to breathe with difficulty (of a cow or horse), to be in poor condition').
The reflexive מאַכן זיך meaning 'to happen' appears to be a calque of Polish dziać się.

MHG a, A11

WESTERN

Alsace (France)

mɩr maɣə šnɛl מיר מאַכן שנעל 'we are hurrying' {ALSACE, 47075 Mulhouse, 008-070}

Oyberland (West Transcarpathian)

măxn̥ ~ maxn̥ {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 121}

gəmáxt {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- cɩgarɛ́tləx hɔ́mɔzɔx əláː gəmaxt ציגאַרעטלעך האָבן מיר זיך אַליין געמאַכט
- miː maxᵊn əzɔj מיר מאַכן אַזוי
- ɛː maxc əzoːj yn miα maxŋ̩s əzɔj ער מאַכט עס אַזוי און מיר מאַכן עס אַזוי

ordnuŋ maxən אָרדנונג מאַכן {WTCP, Vác, 47197}
- za˰ubr̩ maxŋ צויבער מאַכן
- krɛmzlax hɔt mən joj gəmaxt כרעמזלעך האָט מען יאָ געמאַכט
- ɛc zɔlc əzoj maxŋ עץ זאָלטס אַזוי מאַכן
- ɛc maxc doˑs əzɔ́j? עטס מאַכטס דאָס אַזוי

er maxt əs əzój ער מאַכט עס אַזוי {WTCP, Hajdúhadház, 47219}
- viˑr maxən dəs nišʲ əzɔ́j מיר מאַכן דאָס נישט אַזוי

hɔt mən əs gəmáxt? האָט מען עס געמאַכט {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- ə gəmaxt ə feˑlər bajn lʲeˑzn̩ ער האָט געמאַכט אַ פֿעלער בײַם לעזן

kóːšɛ maxŋ כּשר מאַכן {WTCP, Bratislava, 48171A}

CENTRAL

[maxn] {Warsaw, Geller 2001: 73}

Unterland (East Transcarpathian)

maxn 'machen' {ETCP, Beranek 1941}

azoj maxmər ɩndz אַזוי מאַכן מיר אונדז {ETCP, Teiuș, 46233}

azoj maxt eːr ɩn azɔj maxmər iˑndz אַזוי מאַכט ער און אַזוי מאַכמיר אונדז {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- vus ɔtəc gʲəmáxt dərmìt וואָס האָט עץ געמאַכט דערמיט
- azɔj maxŋ zaj אַזוי מאַכן זיי
- azoj maxt ɛ́c אַזוי מאַכט עץ
- azɔj ɔmər ɩndz gəmaxt amúəl אַזוי האָבן מיר אונדז געמאַכט אַ מאָל

zoubər maxŋ זויבער מאַכן {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- maxt əs kuːšər מאַכט עס כּשר

ɛˑ maxt azój ער מאַכט אַזוי {POLAND, Wolbrom, 50196}
- ʀɔt məx gəmaxt vaːnən ער האָט מיך געמאַכט וויינען

xɔb zɛx nᵻʃ' giɛmaxn gᵻrɛsɛr fᵻn zaj איך האָב זיך נישט געמאַכן גרעסער פֿון זיי {Warsaw, Geller 2001: 171}
- nɔ m-ɔt giɛmaxt, a-mɛ zɔɬ nᵻʃ't vᵻsn נאָר מע האָט געמאַכט, אַז מע זאָל נישט וויסן {p. 203}
- vus maxt-a mɛɲtʃ' וואָס מאַכט אַ מענטש {p. 221}
- ɔt mɛn ɔx giɛmaxt a giɛtɛ האָט מען געמאַכט אַ געטאָ {p. 279}
- m-ɔt giɛmaxt a giɛtɛ מע האָט געמאַכט אַ געטאָ {p. 279}
- s-ɔt-zᵻx giɛmaxt... likvidatsjɛ... giɛtɛ עס האָט זיך געמאַכט... ליקווידאַציע... געטאָ {p. 281}
- ᵻn dᵻ xɔ-ma giɛmaxt aza mᵻj (?ɔvɔd?), vᵻs-i giɛviɛjn-a stɔdɛɬɛ, giɛvɛjzn arãtsᵻkrᵻxn uf barg און די [?] האָב [איך] מיר געמאַכט אַזאַ מין [???] וווּ עס איז געווען אַ סטאָדעלע, געווען אַ אַרײַנצוקריכן אויפֿן [!] באַרג (Polish stodoła 'barn') {p. 319}

HASIDIC

AMERICA

ˈmaxŋ̩
sɛ zɔl zɩx nɪšt ˈmaxŋ̩ סע זאָל זיך נישט מאַכן

EUROPE

vus maxsti ?וואָס מאַכסטו [Vienna, Eidel Malowicki]
vi azɔj hɔsti dus gəmaxt ?ווי אַזוי האָסטו דאָס געמאַכט

ISRAEL

maxən ~ maxŋ̩ [Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)]
ejnəʀ zol fʀajlax maxŋ̩ איינער זאָל פֿריילעך מאַכן