לייענען
געלייענט
'to read'

ETYMOLOGY

Western Loez (Gallo-Romance -- pre-Old French!) < Latin legere 'to gather, collect'; from PIE ✱leĝ-
The root vowel appears to be MHG ei (E₄).

WESTERN

לייאן is the dominant form in Old Yiddish; the extended form לייענען first appears in a document from Vilnius from 1563 {מאַקס ווײַנרײַך, געשיכטע פֿון דער ייִדישער שפּראַך, 2: 62, 4: 87}
Layne, layene; gelayent, g'layent {Sprach-Meister 1742}
lajene {Frankfurt am Mein; מאַקס ווײַנרײַך, געשיכטע פֿון דער ייִדישער שפּראַך, 4: 87}

Holland (Netherlands)

laajenen {HOLLAND; מאַקס ווײַנרײַך, געשיכטע פֿון דער ייִדישער שפּראַך, 4: 87}

Switzerland

s naːxtlainə 'Nachtgebet' {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Oyberland (West Transcarpathian)

lāi̯ənən ~ lai̯ənən 'to read (the Law)' {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 130}

lʲáˑjənən {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ɛˑr hɔcax bæjm laˑjənən tɔ́jə gə̀véˑzn ער האָט זיך בײַם לייענען טועה געוועזן
- bæjm məgílʲəlæ̀jənə hɔt mə óˑgəcynd͡n̩ grɔjsə h̰avdoˑlʲəs בײַם מגילה־לייענען האָט מען אָנגעצונדן גרויסע הבֿדלות

ixɔ gʲəlajnt fỳnɛm איך האָב געלייענט פֿון אים 'I've read about him' {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

məgílʲə gəlàjnt מגילה געלייענט {WTCP, Bratislava, 48171A}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

ɩxɔb gəlájənt, gəlejzn fɩ̀nəm איך האָב געלייענט, געלעזן פֿון אים {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ɛr hɔt gəmaxt ə feːlər ɩn lajnən ער האָט געמאַכט אַ פֿעלער אין לייענען

ʀɔcəx tojə gəvé˰n ɩn lajnən ער האָט זיך טועה געווען אין לייענען {POLAND, Wolbrom, 50196}
- xɔ gɩlájnt veˑgn̩ ɩm כ'האָב געלייענט וועגן אים

ercəx tojə gəvejzn ɩn lajnə ער האָט זיך טועה געוועזן אין לייענען {POLAND, Warsaw, 52211}

AUDIO Miriam Hoffman {parents from Łódź, POLAND] 25 August 2018
gəˈlajnt
פֿיר שעה האָב איך געלייענט די פּיעסע — פֿיר שעה

HASIDIC

AMERICA

mə lɔt zaj ˈlajnən מע לאָזט זיי לייענען
ɩn ˈšabəs lajnt mə nɪt di məˈgɪlə אין שבת לייענט מען ניט די מגליה
vus ɩnc le mir וואָס אונדז ליי־מיר 'what we are reading'

EUROPE

šabəs lajnt mən dɩ paʀsə fɩn də vɔx שבת לייענט מען די פּרשה פֿון די וואָך {Antwerp, Mendy Cahan]

ISRAEL

lajnɛn ~ lajnən {Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)]
lajnɛn in ajn ci לייענען אין איין צי
kʀija ... a ʀif cɩ zɩx ajnhɛʀn̩ cɩ vus mɛ lajnt קריאה ... אַ רוף צו זיך אײַנהערן צו וואָס מע לייענט

NORTHEASTERN

Lithuania

a tóɛz gɩhat in léjnɛn אַ טעות געהאַט אין לייענען {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
- xob gɩɫeˑjənt vegŋ im/em כ'האָב געלייענט וועגן אים