כּלה
'bride'

ETYMOLOGY

Vowel 11, Proto-Yiddish ✱a
Tiberian Hebrew kallɔ̄́

WESTERN

Kalle 'Braut' {PhilogLottus 1733}

Kalle {FRANKFURT, Tendlau 1860}

E כלה muß sich schämen.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 45}
- De כלה hot e חסרון se hot schwarze Agen. {49}

kálə {NORTHWESTERN, Katz 1982: 116, 123, 223}
- kalō {Whole Hebrew}

Holland (Netherlands)

Kalle [HOLLAND, Beem, Jerosche]
- Die kalle hot potter genascht. 'Said when it rains on the wedding day.' {Jerosche №422}
J.J.V. 1923, 369 - Es reg'nt, de Kalle is e Nascherin.
M.J.V. 1899 blz. 43 - Regen bei der chupe is de Kale e Näscherin.
Bernst. 111 - As chusson-kalu senen naschers, regent bei sej zü der chüpu.
(A widespread folk superstition)
Bernst. 40 - As dus brojt falt mit der püter arup (oder: auf dem punim), is a ssimon, as die kalu is hüngerig. (The connection is not entirely clear.)
- Die kalle is (im) zu schein. 'There is a snake in the grass. The case is presented too nicely. He is too picky. {Jerosche №423}
Bernst. 109 - A chisurejn, die kalu is zü schejn.
Weill 391.
- Die kalle von purem sitzt un schpielt uf. 'She sits and washes ... She has temporarily played the role of bride in the Purim play. Now ordinary life starts again. (ufschpielen = washing barrels.)' {Jerosche №424}
- Man ken sisch amusieren, aach wen man nit mit der kalle tanzt. 'One should not set requirements that are too high.' {Jerosche №425}
- Mitlerein wert m'n tochter de kalle. 'In the middle (suddenly) my daughter becomes the bride. Suddenly entering into an important event. A marriage in the past was very carefully prepared by the parents of both parties.' {Jerosche №426}
- Wen man die kalle zur choppe toot fieren, schtein die meloochem hinter die tieren. 'Relates to the custom that blood relations lead bride and groom under the bridal canopy. {Jerosche №427}
Bernst. 134 - Auf ale Kalojss rüht di sch'chinu.

Die Kalle {BURGENLAND, Stalek 1926: 270}

Oyberland (West Transcarpathian)

k'alə {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 139}

iəx hɔb gəgeˑb͡m̩ ə kaləgəšeŋk fa dø šeːnə kalə איך האָב געגעבן אַ כּלה־געשענק פֿאַר די שיינע כּל {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- kálə-šɛ̀rblɔx, kálə-šɛrbləx כּלה־שערבלעך {ɴᴏᴛᴇ: וואָז מע בײַ דע תּנאָים צעבראַכט ע אירדענע געפֿעס און פֿון דען האָט מע געטיילט פֿער די קרובֿים}
- káləšeŋk כּלה־שענק

far də šeːnə kalə פֿאַר די שיינע כּלה {WTCP, Vác, 47197}

CENTRAL

kálə {Katz 1982: 116, 123, 223}
- kalu {Whole Hebrew}

Unterland (East Transcarpathian)

kalə 'Braut' {ETCP, Beranek 1941}

xob ə mətuənə gəkāft fər də šajnə kalə איך האָב אַ מתּנה געקויפֿט פֿאַר די שיינע כּלה {ETCP, Hajduhadház, U. Weinreich 1964: 258}

xɔbə šajnə mətúənə gəkojft fər də šeːnə kalə איך האָב אַ שיינע מתּנה געקויפֿט פֿאַר די שיינע כּלה {!} {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- intərfiːrərs mɩdər kálə אונטערפֿירערס מיט דער כּלה

xɔ gɩgejn a mətuˑnə dɩ šʲajnə kaɫə כ'האָב געגעבן אַ מתּנה די שיינע כּלה {POLAND, Wolbrom, 50196}

xo gəgejb͡m̩ a matuˑnə də šajnə kalə איך האָב געגעבן אַ מתּנה די שיינע כּלה {POLAND, Warsaw, 52211}

HASIDIC

AMERICA

ruə tsɩ zaˑn dɩ kalə fɩn jɩcxɔk ראָוי צו זײַן די כּלה פֿון יצחק
ɔx mir a xɩsurn̩, dɩ kalə ɩz ci šajn אויך מיר אַ חסרון, די כּלה איז צו שיין

NORTHEASTERN

איך האָב די טײַערע כּלה (די פאָרעם פֿון אַקוזאַטיוו) געגעבן אַ שיינע מתּנה
{מאַרק, "אונדזער ליטווישער ייִדיש" (1951): 454־455}
בעת דער ביאַליסטאָקער וואָלט געזאָגט: 'איך האָב איר האָלט ... איך האָב דער טײַערער כּלה געגעבן .. [ביאַליסטאָק]
{ז' 455}
האָט מען אויך געקענט איבערדרייען די נעמען פֿון אַ סך שטעטלעך אויף אַ גוטמוטיקן אופֿן, און[...] פֿון קאָלעטאָווע — כּלה טובֿה {ז' 465}

kálə {Whole Hebrew} {Katz 1982: 116, 123, 223}
- kalɔ {Whole Hebrew}

Lithuania

gɩšɔŋkɛn a matɔnɛ dɛʀ šejnɛʀ kaɫɛ געשאָנקע אַ מתּנה דער שיינער כּלה {LITHUANIA, Vilnius, 54257}