טראָגן
געטראָגן
'to carry, wear'

ETYMOLOGY

I. Proto-Yiddish ✱traːgən; Proto-EY ✱troːgən; from MHG tragen; cf. NHG tragen.
Protovowel A3.
II.
III. Got. gadragan, ON draga, OE dragan, English to draw, OS dragan, 'to carry, bring', Dutch dragen, OHG tragan, MHG tragen, NHG tragen; from PGmc ✱dragan- or ✱drag-a- 'to drag' < ✱dʰrógʰ-e- (GM); an o-grade intensive verb.
Origin unknown, various theories.
{DW¹ 21: 1048; Kluge/Seebold 2011: 923; Kroonen 2013: 99}
Vowel 13, Proto-Yiddish ✱a

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

גוּט טַק אִים בְּטַגְֿא שְ וַיר דּיש מַחֲזור אין בּיתֿ הכְּנֶסֶתֿ טְרַגְֿא
{Worms Mahzor couplet, ca. 1272-1273; Frakes (2004) 3-4}
'May he have a good day whoever brings this holiday prayer book into the synagogue'
Approximate pronunciation: /gut tak im bətáɣə swer dis máxzər in bejs-haknésəs tráɣə/
Notable that the vowel in טְרַגְֿא (A₃) appears to be /a/, as was characteristic later only for the Westernmost dialects.

טרגן
{Cambridge Codex, ca. 1382; Eli Katz (1963) 80ff.}
Approximate pronunciation: /tragən/

Wer e מכה hot, soll sie frei tragen.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 43}
- Wer brengt zu mir, trogt fün mir. {46}

trṓgn̩ {NORTHWESTERN, Katz 1982: 266}

Alsace (France)

əʁ- draːgd ɛndər ə laŋər mandl ער טראָגט ענדער אַ לאַנגער מאַנטל {ALSACE, 47075 Mulhouse, 041-060}
- si draːgd ə griˑnər najər mandl̩ זי טראָגט אַ גרינער, נײַער מאַנטל {q044-100}
- sɔu hɔd mər friˑjər gədraːgə זוי האָט מער פֿריִער געטראָגן {q046-090}

Oyberland (West Transcarpathian)

trōgŋ̥ {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 135, 144}
- zol k'āgene hōr trōgn זאָל קיין אייגענע האָר טראָגן

ax trūg איך טראָג {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 103}

zə troːkt ə naːjən griːnən mantlʲ זי טראָגט אַ נײַעם גרינעם מאַנטל {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ən mɛ́s ofŋ gýˑtɔ́t gətróˑg͡ŋ דעם מת אויפֿן גוטאָרט געטראָגן
- xeːšəvα cy troˑg͡ŋ ɔviˑ cy fíαn חשובֿער צו טראָגן אָווי צו פֿירן

zɩ troˑkt זי טראָגט 'she is pregnant' {WTCP, Vác, 47197}
- troːg̥t ə naˑjən griːnən mantl טראָגט אַ נײַעם גרינעם מאַנטל
- xoːšəvər cy troˑg͡ŋ חשובֿער צו טראָגן

ə naːjəm griːnəm mantl trɔkcə אַ נײַעם גרינעם מאַנטל טראָגט זי {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- xeˑšəvər - trug͡ŋ חשובֿער — טראָגן

CENTRAL

trúgn̩ {Katz 1982: 266}

Unterland (East Transcarpathian)

ə frou trukt ə šal אַ פֿרוי טראָגט אַ שאַל {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}

zɩ truˑkt a naˑjəm griˑnəm mantɫ זי טראָגט אַ נײַעם גרינעם מאַנטל {ETCP, Mukachevo, 48226}

tʀugŋ {POLAND, Wolbrom, 50196}
- tʀúktn̩ אַז מע טראָגט אים

jɛ-x-u kan apaskiɛs ᵻn gants nᵻʃ giɛtrugn איך האָב קיין אָפּאַסקעס אין גאַנצן נישט געטראָגן {Warsaw, Geller 2001: 179}
mətrukt מע טראָגט {POLAND, Warsaw, 52211}

HASIDIC

AMERICA

mə tuːr nɩš ˈtrugŋ̩ ɪn ˈšabəs מע טאָר נישט טראָגן אין שבת

EUROPE

tʀugŋ̩ {Vienna, Eidel Malowicki]

NORTHEASTERN

trɔ́gn̩ {Katz 1982: 266}