זײַן
געווען/געוועזן
'to be'
(See also [[זענען]], [[איז]], [[בין 2]], [[ביסט]], [[זענט]], [[געווען]], [[וואָר 2]])

ETYMOLOGY

I. Proto-Yiddish ✱zaɪn; Proto-EY ✱zaɪn; from MHG sîn; cf. NHG sein.
Protovowel I4.
II. MHG sîn; from OHG sîn.

LINK: http://www.dovidkatz.net/WebAtlas/24_youAre.htm
you 'are' singular/familiar

LINK: http://www.dovidkatz.net/WebAtlas/8_YouAre.htm
'(you) are' [plural/formal}

LINK: http://www.dovidkatz.net/WebAtlas/29_MolevReshitse.htm
Between Mólev (Mogilov) and Réshitse
LITVISH: An Atlas of Northeastern Yiddish by Dovid Katz

MHG sîn
ziin
I34

NEY /zajn/
CY /za:n/

WESTERN

senən {Schnitzler, Prager Judendeutsch, 24}

איך בין גיוועזן

seih, seien {Sprach-Meister 1742}
- sennen, seinen

Schimen un Leevi - Das sen Brüder!

send, senn, seind {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}

Alsace (France)

bɪn 'am' {ALSACE, Zuckerman 1969, 42}
- bɪš '(you) are'
- ɪš 'is'

Switzerland

sãĩ {SWITZERLAND, Fleischer 2005}
- iš, is איז 'is'
- simər זײַנען מיר
- sin(d)
- gəveː, gəveːzə(n)

iš איז 'is' {SWITZERLAND, Endingen, 47084, Guggenheim}

מִיר זֵיין דֵיינֶע קִינְדֶער {Lichtenstein 1872}

Oyberland (West Transcarpathian)

ix vōr איך וואָר 'I was' (preterit) {WTCP, U. Weinreich 1964: 253}

wü zâjn di šweibeloch וווּ זײַנען די שוועבעלעך {BURGENLAND, Stalek 1926: 270}

bin בין 'am' {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 125, 126, 138, 144}
- wǭr ~ wǭɒr וואָר 'I/he was'
- bist ביסט
- iz gewēzn a dorf איז געוועזן אַ דאָרף

gevezn̥, gəveyzn̥ געוועזן {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 103}

zæjn {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ix bʲin ýbəróˑl gəvéˑzn̩ איך בין איבעראַל געוועזן {ɴᴏᴛᴇ: מאָגענדאָרף: געוועסט}
- fyɱ vy zɛnən zɩ פֿון וווּ זענען זי
- fyɱ výˑ bʲɩ́stə פֿון וווּ ביסטו
- zæj nɩks brɔjgʲəz זײַ ניקס ברוגז
- ez is ə sax šɛnɔ cyˑ zæjn moᶦgα ɔviᶦ cy zæjn fɛt עס איז אַ סך שענער צו זײַן מאָגער ווי צו זײַן פֿעט
- mə zɛn šiˑα cəplʲact מיר זענען שיִער צעפּלאַצט
- vⲁjl zə zɛn šmyce/əg ווײַל זיי זענען שמוציק
- ɔm ɔjvɱtiˑᵃ voˑα ə šiˑbα אַם אויוונטיר וואָר אַ שיבער
- doˑz zɛn / zɛnən də ziː דאָס זענען די זין
- voˑα šo dər brɩs וואָר שוין דער ברית
- doˑz voˑʳ/ə šlaxtəʳ sɩmən דאָס וואָר אַ שלעכטער סימן
- ɔf də zⲁjtn̩ zæjn gəveˑzn cvaː laŋə štaŋən אויף די זײַטן זײַנען געוועזן צוויי לאַנגע שטאַנגען

zej zɛnə̃ rajx זיי זענען רײַך {WTCP, Vác, 47197}
- doːs voˑr nɩks məsýdər דאָס וואָר ניקס מסודר
- əs voː kanʲ kaftn עס וואָר קיין קאַפֿטן
- vajl zej zajn šmucɩg > šmycɩg ווײַל זיי זײַנען שמוציק
- mir zajn gəzɛsn ɔf a laŋə baŋk מיר זײַנען געזעסן אויף אַ לאַנגע באַנק
- gəhakt hɔlʲc voˑr dɔj געהאַקט האָלץ וואָר דאָ
- zajc gəzynt זײַטס געזונט
- eːšt voˑrn cvaj klasn dɔj ערשט וואָרן צוויי קלאַסן דאָ

sɪz əzɔ́j ə mʊədə gəvᴇˑzn ס'איז אַזוי אַ מאָדע געוועזן {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- ixəl oux dɔrt z[a}jn איך וועל אויך דאָרט זײַן
- duˑz zanən də ziːn דאָס זענען די זין
- yntər dər c[a}jt zæjn̩ õˑgəkʲymən alə gʲɛst אונטער דער צײַט זײַנען געקומען אַלע געסט

man dajdə voˑr baj uns מײַן דיידע וואָר בײַ אונדז {WTCP, Hajdúhadház, 47219}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

azój ə múədə ɩz gɩvèjn אַזוי אַ מאָדע איז געווען {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ništ àləvájl ɩz gəvejzn נישט אַלעווײַל איז געוועזן

zaːn {ETCP, Mukachevo, 48226}
- zaj zənən raːx זיי זענען רײַך
- ɛc zɛnc nɩš... עץ זענטס נישט
- ven ix bɩn gəvé[ }n a jɩŋglʲ ווען איך בין געווען אַ ייִנגל

íbərúˑl bɩnəx gəvéjn איבעראָל בין איך געווען {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- zaːc gʲəzᵻ́nt זײַטס געזונט

s ken ɛfšɛ zãː ס'קען אפֿשר זײַן {POLAND, Wolbrom, 50196}
- ɩz איז
- zaj zɛnən raːx זיי זענען רײַך
- sɛtn̩ guːnɩš zãː ס'וועט אים גאָרנישט זײַן
- mɩ zɛmə gɩveːn zaɫbə dʀit מיר זענען (מיר) געווען זאַלבע דריט
- gəveˑn, gəvejn געווען
- xbɩn štɛndɩkʲ daʀštəʀɩk איך בין שטענדיק דאָרשטיק
- sɩt niš zãː ס'וועט נישט זײַן 'it won't be enough'
- dus zenəⁿ dɩ ziˑn דאָס זענען די זין

ɛj-i giɛvɛjn a kɔmunist ער איז געווען אַ קאָמוניסט {Warsaw, Geller 2001: 157}
- dɔrtn zɛmɛ giɛvɛjn pɔlakn דאָרטן זענען מיר געווען פּאָליאַקן {p. 159}
- dᵻ kindɛ ɬaːdn, vus mɛ vᵻl nᵻʃ't zãː tsᵻzamɛn די קינדער לײַדן וואָס מע וויל נישט זײַן צוזאַמען {p. 195}
- zɔɬ zaː nᵻʃ' ᵻn ka taːjɛ k'l'ajt זאָל זײַן נישט אין קיין טײַער קלייד {p. 203}
- nɔː, zuktɛ, zɔɬ zãː ʃtil נאָר, זאָגט ער, זאָל זײַן שטיל {p. 277}
- kiɛn zaːn, az du zɔu̯ zaːn a sax mᵻlᵻtɛjɛ קען זײַן, אַז דאָ זאָל זײַן אַ סך מיליטער {p. 317}
dus zen də ziˑn n, dus zenə də tates דאָס זענען די זין און דאָס זענען די טאַטעס {POLAND, Warsaw, 52211}
- də kɩndər zenə / zajnə gəlejgn ɩn də betn די קינדער זענען / זײַנען געלעגן אין די בעטן
- gəvejzn געוועזן

AUDIO Gosia Pod [Mikulintse / Mikulińce / Микулинці, East Galicia} August 5, 2018
gɩvɛjn
ס'איז געווען וואָס ס'איז געווען, ס'איז הײַנט…

(unusually, with auxilliary verb האָבן):
און אַ גוי וואָס האָט געווען אַ שומר, you know, געהיט אין דרויסן אַ פֿאַבריק

HASIDIC

AMERICA

<זעמיר> ~ <זעמער> 'we are'
vus ɛt zaːn ?וואָס וועט זײַן
viˑ ɛs daf cɩ zaːn ווי עס דאַרף צו זײַן

indz zemir krank fin libshaft tsi im אונדז זעמיר קראַנק פֿון ליבשאַפֿט צו אים {Assouline 2014: 177}

ISRAEL

sɛ mɩz nɩš zan סע מוז נישט זײַן [Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)}

ir zent איר זענט {JERUSALEMITE} {Assouline 2010: 12}

NORTHEASTERN

איך האָב געשלאָפן (ניט איך בין געשלאָפן) , דער ביים האָט געוואַקסן, דער פּריץ האָט געריטן. ביי תּלמידים אין די העפטן פלעג איך טרעפן ווילקאָמיר און אין קאָוונע זייער אָפט אויך: איך האָב געגאַנגען, האָב געפאָרן, האָב געבליבן א"א, און דאָס זײַנען געווען חברה וואָס האָבן קיין ענגליש ניט געקענט און וואָס זייער יידיש איז געווען קערנדיק און באַטירלעך, אויף אונדז אַלעמען געזאָגט געוואָרן. בכן, איז דאָס פאַרבייטן דעם הילפסווערב "זײַן" דורך "האָבן" — אַ לעבעדיקער פּראָצעס אין אונדזערע מקומות.

sanen, sajnen {Olsvanger 1931, Grajewo}

Lithuania

zajnɛn, z̀ajnen {LITHUANIA, Vilnius, 54257}

iɣ biŋ gəˈven umeˈdum איך בין געווען אומעטום {BELARUS, Gomel, 52314}

ISRAEL

zenən
un ale zenen aroys ganc און אַלע זענען אַרויס גאַנץ {JERUSALEMITE, Assouline 2017: 32}

SOUTHEASTERN

gəvéjn געווען {ROMANIA, Brăila, 45273}

zajn
וואָס האָט צו זײַן זאָל זײַן