זיצן
געזעסן/געזיצן
'to sit'

ETYMOLOGY

The idiom זיצן (אין תּפֿיסה) 'to serve time (in prison)' is a calque of Polish siedzieć (w więżeniu).
The idiom זיצן ווי אויף הייסע קוילן 'to sit as if on hot coals (i.e., impatiently)' appears to be a calque of Polish siedzieć jak na rozżarzonych węglach.
{Fliciński 368}
The idiom זיזן בײַ עמעצן אויפֿן קאַרק 'to sit on someone's neck (i.e., to be a burden)' appears to be a calque of Polish siedzieć komuś na karku 'to impose on someone'.

{Yiddish Language Atlas of the Soviet Union 1931, map 68}

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

אונ' האט אין גיזעצט אין גרעשטין שניאן אניין, אונ' איז מיט אים גזעשין ג' ימים אין שניאן ביז אן הלז
'and put him into the greatest snows, and sat with him for three days in snow up to his neck'

Switzerland

gesə געזעסן {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Oyberland (West Transcarpathian)

miˑ zəŋ gəzɛsn ɔv ə baŋk מיר זענען געזעסן אויף אַ באַנק {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- mə ɩz gəzɛsn auf dər ɛˑrd מע איז געזעסן אויף דער ערד
- mir zajn gəzɛsn ɔf a laŋə baŋk מיר זײַנען געזעסן אויף אַ לאַנגע באַנק

ynzəmr̩ gʲəzɛ́sn ɔf ə baŋk אונדז זענען מיר געזעסן אויף אַ באַנק {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

CENTRAL

• gizitsn, gyzicn גיזיצן

Unterland (East Transcarpathian)

gəzɛsn געזעסן {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}

gʲəzɛ́sn געזעסן {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

ʀɩz gʲɩzɩsn ער איז געזעסן {POLAND, Wolbrom, 50196}

ɛr-i giɛzɛsn ער איז געזעסן 'he did time in prison' {Warsaw, Geller 2001: 207}
- jɛx bᵻn-aɬzɛ giɛzɛs bama fɛntstɛ איך בין אַלזאָ געזעסן בײַם פֿענצטער {p. 235}
- jax zᵻts-ax ᵻbɛ baːm fɛntstɛ איך זיץ זיך איבער בײַם פֿענצטער {p. 235}
- ᵻz um-ɛ jᵻzɛsn ᵻn ʃtɛjtɬ איז האָבן {!} מיר געזעסן אין שטעטל {p. 259}
- jɛjdɛ-r-ajnɛ-r-i gizɛsn afn-ɔrt איז יעדער איינער געזעסן אויפֿן אָרט {p. 259}
- zɛnɛ giɛzɛsn ɔf dᵻ daxɛ {!} זענען געזעסן אויף די דאַכער {p. 265}
- ba dɛ naxt, zᵻtst mɛn azɔj בײַ די נאַכט זיצט מען אַזוי {p. 293}
- bᵻ-n-ɔx jɛgaɲjɛ, ɔb-ɔx giɛzɛsn בין איך געגאַנגען, האָב איך געזען {p. 309}
- i giɛzɛsn a ruf, s-i gɛzɛsn nɔx a... ...איז געזעסן אַ רבֿ, ס'איז געזעסן נאָך אַ {p. 309}
- ᵻz-bᵻ giɛzɛsn ɔx ba-m ba dᵻ naxt איז בין געזעסן אויך בײַ אים בײַ די נאַכט {p. 321}
- ᵻn-ɛ-r-ɔt nᵻʃ giɛvist, a-x zᵻts ba-nᵻm און ער האָט נישט געוווּסט, אַז איך זיץ בײַ אים {p. 321}
- ᵻn dɛjm, jex zᵻts azɔj, ba-tuk zᵻts ɛx ɔfn vɛjg אין דעם, איך זיץ אַזוי, בײַ טאָג זיץ איך אויפֿן וועג {p. 327}
- mɛx ɔzᵻ giɛzɛsn {?} מע האָט זיך געזעסן {p. 327}
mə zenə gəzesn of də bank מיר זענען געזען אויף די באַנק {POLAND, Warsaw, 52211}

HASIDIC

AMERICA

<געזעצן> ~ <געזיצן> ~ <געזעסן> (rarer)
ɩz gəˈzɛcn̩ איז געזעצן
nɔx nɩš gɩzɛcn̩ ɔf dɩ kɛmləx נאָך נישט געזעצן אויף די קעמלעך
gəzɛcn̩ šɩvə געזעצן שיבֿעה

NORTHEASTERN

AUDIO Wolf Burko {Pinsk, Belarus}
זיץ דאָ, זיץ דאָ, עס… עס, עס!

SOUTHEASTERN

AUDIO Itzik Manger {Czernowitz / Chernivtsi, BUKOVINA}
zɩtsn̩
די פֿרויען זיצן פּאַזע וועג