זיידע
־ס
דער
'grandfather'

ETYMOLOGY

Old Czech děda (diminutive, or else a vocative form); the initial consonant was influenced by Old Polish dziad.
Beider suggests that intimate family vocabulary is likely to come from the West Cnaanic (Old Czech) substrate.

{Yiddish Language Atlas of the Soviet Union 1931, map 64}

WESTERN

zayde/zeyde {EAST GERMANY, (Beider 2015: 453)}

Czechia

deyde {CZECHIA, (Beider 2015: 453)}

dēdə {CZECHIA and western SLOVAKIA, Beranek 1936: 73}

דֶעדֶע {Lichtenstein 1872}

Oyberland (West Transcarpathian)

dēdə {WTCP, U. Weinreich 1964: 253}

deyde {Czech Yiddish, Beider 2015: 430}

bæjn deːd͡n̩ בײַם דיידן {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ixɔb gəvɔjnt bajn deˑdə איך האָב געוווינט בײַם דיידע
- vɛn iəx gəbɔˑrn voˑr šø dɔ deˑdə tɔjt ווען איך געבאָרן, וואָר שוין דער דיידע טויט
- bæj yns vóα mæj deːdə dɔ xazn בײַ אונדז וואָר מײַן דיידע דער חזן

ɔf deːdə zajt אויף דיידע זײַט {ɴᴏᴛᴇ: דער} {WTCP, Vác, 47197}
- ix hɔb bajn deːdən, ixɔb bajm deːdn gəvojnt, bajn deːdn gəvɔjnt איך האָב בײַם דיידן געוווינט
- viˑ iˑx bin gəboˑrn is šojn dər deˑdə gʲəštɔ́rb͡m gəvezn ווי איך בין געבאָרן, איז שוין דער דיידע געשטאָרבן געוועזן
- in ynzər šyˑl voˑr majn deˑdə dər xazn אין אונדזער שול וואָר מײַן דיידע דער חזן

ban dajdn hɔb ix gəšlɔjfɱ בײַם דיידן האָב איך געשלאָפֿן {WTCP, Hajdúhadház, 47219}
- man dajdə voˑr baj uns מײַן דיידע וואָר בײַ אונדז

dejdə דיידע {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- bajm zajdn > deːdə בײַם זיידן
- vɛn iˑx bɩn gəbuərn ɔt šɔjn man z{á}jdə ništ gəleˑpt ווען איך בין געבוירן האָ שין שוין מײַן זיידע נישט געלעבט
- majn zajdə voˑr ə xazn מײַן זיידע וואָר אַ חזן

CENTRAL

zajdə {U. Weinreich 1964: 253}

zaidə {eastern SLOVAKIA and CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 72, 73}

Unterland (East Transcarpathian)

dajdə ~ zajdə {ETCP, Hajduhadház, U. Weinreich 1964: 258}

ban zajdn בײַם זיידן {ETCP, Copalnic-Mănăștur, U. Weinreich 1964: 259}

xəgəvojnt bam zajdn איך האָב געוווינט בײַם זיידן {ETCP, Teiuș, 46233}

dajdə דיידע {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- dajdn דיידן (dative)
- zajdə {מאָדערנער}
- ban zajdn gʲəvojnt בײַם זיידן געוווינט
- groˑsfatər {פֿײַנער}
- vɛn iˑx bɩn gəbuərn ɩz majn zejde ~ zajdə šojŋ gəštrɔrbm ווען איך בין געבוירן איז מײַן זיידע שוין געשטאָרבן
- majn dajdə (= zajdə) ɩz gəvejn dər xazn מײַן דיידע (= זיידע) איז געווען דער חזן

xɔ gʲɩvojnt baʀŋ zajdn כ'האָב געוווינט בײַם זיידן {POLAND, Wolbrom, 50196}

jɩx ob gəvojnt ba dəm zajdn איך האָב געוווינט בײַ דעם זיידן {POLAND, Warsaw, 52211}
- ven jɩx bɩn gəbojrn gəvorn hot dər zajdə šojnɩš gəlejpt / šojn gəvejn tojt אין איך בין געבוירן געוואָרן האָט דער זיידע שוין נישט געלעבט / שוין געווען טויט
- dər zajdə ɩz gəvejn a xazn ba/r/ɩnc דער זיידע איז געווען אַ חזן בײַ(ר) אונדז

AUDIO Gosia Pod {Mikulintse / Mikulińce / Микулинці, East Galicia} August 5, 2018
majn zajdəs numən
מײַן זיידעס נאָמען איז געווען אַבא
https://archive.org/download/Gosia-and-Luza-Pod/Gosia%20Pod%205%20August%202018%20-%20you%20know%20zeyde%20(zhayde)%20can't%20go.mp3
žajdə

AUDIO Miriam Hoffman {parents from Łódź, POLAND} 25 August 2018
zajdə
ער איז געווען אַ גלעזער מײַן זיידע

NORTHEASTERN

זיידי {סוּוואַלק}
זיידע {סתּם־ליטויש}

Lithuania

dɛʀ z̀ejdɛ {LITHUANIA, Vilnius, 54257}

SOUTHEASTERN
zeidə {easternmost CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 72}