זוכן
געזוכט
'to seek, look for, search'
ETYMOLOGY
Got. sokjan, ON sœkja, OE sēcan, English to seek, OS sōkian, OHG suohhen, NHG suchen; from PGmc ✱sōkjan- 'to seek, find, demand'; from PIE ✱seh₂g-ie-; cf. Latin sāgīre 'to perceive', Greek ἡγέομαι 'to direct, lead'
{Feist 442, Kroonen 2013: 464}
Vowel 52, Proto-Yiddish ✱ū
{Katz 1982: 59}
The idiom זוכן מיט ליכט 'to search for something rare, difficult to find' appears to be a calque of Polish szukać ze świecą / świeczką.
{Fliciński 406}
The idiom !גיי זוך דעם ווינט אין פֿעלד appears to be a calque of Polish szukaj wiatru w polu.
WESTERN
Wer s Feuer braucht, muß in Aschen suchen.
Alsace (France)
mʁ̩- syːɣə nə niː ʊf מיר זוכן אין ני אויף 'we never visit him' {ALSACE, 47075 Mulhouse, 009-080}
- mər min ən andər loˈšiˑ syːɣ-ə מיר מוזן אַן אַנדער לאָזשע זוכן 'we must look for another apartment' {057-010}
Czechia
zǖɐxŋ {CZECHIA, Beranek 1936: 66}
Oyberland (West Transcarpathian)
züɒxn̥ ~ züəxn̥ {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 125, 140}
züəxt {WTCP, SOUTH-CENTRAL HUNGARY, Garvin 1965: 101}
deˑn mɛnčn̩ tyˑn mɔ niˑ zyˑxŋ̩ דעם מענטשן טוען מיר ני זוכן 'we never visit this man' {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- miα myzn̩ zyˑxŋ ə naːjə vɔjnyŋ מיר מוזן זוכן אַ נײַע וווינונג
ɔmər ə sax gəzyəxt האָבן מיר אַ סך געזוכט {WTCP, Vác, 47197}
- mɩr myzn zyˑx͡ŋ ə ándərə diːrə מיר מוזן זוכן אַ אַנדערע דירה
- drháˑm zyˑxŋ דערהיים זוכן 'to visit someone' {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- deˑmɛ́nč zyxmər káˑmòˑl דעם מענטשן זוכן מיר קיין מאָל
- yndz brouxmr̩ cy zyˑxŋ ən andərə vɔjnyŋk אונדז ברויכן מיר צו זוכן אַן אַנדער וווינונג
CENTRAL
Unterland (East Transcarpathian)
dejm mɛnč ziəxmr káˑn muˑl ništ דעם מענטש זוכן מיר קיין מאָל נישט 'we never visit this man' {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- mə gejt ɩn dr haːm zíəxŋ מע גייט אין דער היים זוכן 'one visits at home'
- a krankŋ tiˑt mən ziəxŋ אַ קראַנקן טוט מען זוכן 'one visits a sick person'
- ix miz ziəxŋ ən ándərə díərə איך מוז זוכן אַן אַנדערע דירה
ɩnc darf mər ziˑxŋ an andərə štiːb̥ אונדז דאַרפֿן מיר זוכן אַן אַנדערע שטוב {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
ziːxŋ {POLAND, Wolbrom, 50196}
- mə mizn ziːxŋ a cvajtə vojnɩŋk מיר מוזן זוכן אַ צווייטע וווינונג
di darfst zixn mᵻt-a ɬɛxt, a meɲtʃ', zɔɬ zaːn a mɛɲtʃ' דו דאַרפֿסט זוכן מיט אַ ליכט אַ מענטש, זאָל זײַן אַ מענטש {Warsaw, Geller 2001: 199}
- bi-jan-ᵻn dɔrf-a, zixn-an-ɔrt ɔfn kind maːn בין געגאַנגען אין דאָרף אַרײַן זוכן אַן אָרט אויפֿן קינד מײַן {p. 295}
- m-ɔt gɛzijɛxt vɛr... a ruʃᵻʃn jid מע האָט געזוכט, ווער... אַ רוסישן [!] ייִד {p. 329}
mir mɩzn zixn a cvajtɩ dirɩ מיר מוזן זוכן אַ צווייטע דירה {POLAND, Warsaw, 52211}
- [ער זוכט זיך מיט מיר] {e zixcəx prətencjes / čepət zəx ער זוכט זיך פּרעטענזיעס / טשעפּעט זיך}
HASIDIC
AMERICA
rəšuəm vus mə darf zaj zixŋ̩ רשעים וואָס מע דאַרף זיי זוכן 'a rare villain'
gəzijəxt געזוכט
ISRAEL
ɩx vɛl ɩm zixən איך וועל אים זוכן [Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)]
SOUTHEASTERN
Choizik zitst of'n Fêrd in zîcht is. חוזק זיצט אויפֿן פֿערד און זוכט עס 'Wohl die älteste und verbreitetste Anekdote. Schon bei Bar Hebraeus und Poggio. Das Roß suchen und darauf reiten, allg. deutsch, mundartl. nd., ostfries., preuß., siebb.-sächs., oböst., schwäb., holl., franz… P. na koniu jedzie, a kenia szuka. Klr. На кони їде и коня шукае.' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №19}
ɩndz mɩz / dærf mər zəx ziˑᵊxn an ɔndərə štiˑp אונדז מוזן / דאַרפֿן מיר זוכן אַן אַנדערע שטוב {ROMANIA, Brăila, 45273}
HASIDIC
זיכן