ווײַס
'white'
ETYMOLOGY
Vowel 34, Proto-Yiddish ✱əj
ETYMOLOGY
The idiom אין ווײַסן טאָג אַרײַן 'into the white day (i.e., until dawn)' may be a calque of Polish do białego dnia.
WESTERN
Alsace (France)
vi əʁ- hɔd vajsi ce̝ːn ווי ער האָט ווײַסע ציין {ALSACE, 47075 Mulhouse, 021-010}
- sɔ̞u vajsi ce̝ːn זוי ווײַסע ציין {q021-020}
Czechia
wais {CZECHIA and western SLOVAKIA, Beranek 1936: 71}
Oyberland (West Transcarpathian)
Habts ka stickl waiße Saf fa mér af maj Tisch gefüne? האָבטס קיין שטיקל ווײַסע זייף פֿאַר מיר אויף מײַן טיש געפֿונען {WTCP, Frauenkirchen, Fleischer and Schäfer 2014: 8}
vāsər štān ווײַסער שטיין (Note: in local dialect vowels 24, 34, and 44 had merged) {WTCP, Mogndorf / Vel'ký Mager, U. Weinreich 1964: 251}
ə væjs bettyˑx אַ ווײַס בעטטוך {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- vǽjsə r. ווײַסע ריבן 'turnips' {פֿאַר בהמות}
- ə vajs lajlʌx אַ ווײַס לײַלעך
šeːnə vajsə ceːn שיינע ווײַסע ציין {WTCP, Vác, 47197}
- ə vajs mɛ́ntəlʲə אַ ווײַס מענטעלע (of a Torah scroll)
zɔləxə vájsə ceˑn זאָלכע ווײַסע ציין {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- dʊ/əs vajsə דאָס ווײַסע 'egg white'
CENTRAL
hǫd īəᴿ kąin šdigə̥l w̥ąisə sąif fəʀ (..) mīəᴿ auf maĩn tiš gəfĩnən? האָט איר קיין שטיקל ווײַסע זייף פֿאַר (..) מיר אויף מײַן טיש געפֿונען {POLAND, Warsaw, Fleischer and Schäfer 2014: 8}
Hat ez nischt für mir an Stückel waaßer Saif auf man Tisch gefünnen? האָט עץ נישט פֿאַר מיר אַן שטיקל ווײַסער זייף אויף מײַן טיש געפֿונען {POLAND, Kobyl Góra, Fleischer and Schäfer 2014: 8}
wās {eastern SLOVAKIA and CARPATHO-RUTHENIA, Beranek 1936: 71}
Unterland (East Transcarpathian)
vajs {ETCP, Hida / Hidalmás, U. Weinreich 1964: 259}
azɔlxə šajnə vajsə cejn! אַזאָלכע שיינע ווײַסע ציין {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- a vajs lajləx אַ ווײַס לײַלעך
a vaːs laˑləx אַ ווײַס לײַלעך {ETCP, Bistriţa, 47241}
dus vaːsə דאָס ווײַסע '(bone) marrow' {ETCP, Mukachevo, 48226}
azɔlxə vaːsə cajn אַזאָלכע ווײַסע ציין {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
azɛlʲxə vaːsə cej̃ אַזעלכע ווײַסע ציין {POLAND, Wolbrom, 50196}
- a vaːs laːləx אַ ווײַס לײַלעך
vus fara vaˑsə cajnərot וואָס פֿאַר אַ ווײַסע ציין ער האָט {POLAND, Warsaw, 52211}
- a vaˑs laˑləx אַ ווײַס לײַלעך
- a vaˑsə kosə אַ ווײַסע קאָזע
HASIDIC
AMERICA
vaːs
ˈfarn̩ ˈvasn̩ ˈhɔwz̥ פֿאַרן ווײַסן הויז
vaˑsə knɛxl̩bajnər ווײַסע קנעכלביינער
EUROPE
štɛndɩg mɩt a vaˑsə hɛməd šajn gəbigl̩t שטענדיק מיט אַ ווײַסע העמד שיין געביגלט {London, Izzy Jacob}
SOUTHEASTERN
a vaːs tʲištʌ/ax אַ ווײַס טישטעך {ROMANIA, Brăila, 45273}
- a vaːs laːləx אַ ווײַס לײַלעך