ווערן 1
איז געוואָרן
'to become'

ETYMOLOGY

I. Proto-Yiddish ✱vɛːrən; Proto-EY ✱vɛːrn; from MHG werden; cf. NHG werden.
Protovowel E5.
II. DW¹ notes that in German dialects, variants without [d] are in the majority: Upper Saxon wäärn; Viennese wern; Swabian wə̄rə. Loss or vocalization of [r] is also frequent.
MHG werden; from OHG werdan.
III. Gothic waírþan; ON verða; OE weorðan; as. werðan; from PGmc ✱werþan; from PIE ✱wert- 'to turn'; cf. Latin vertere 'to turn'; Sanskrit vártatē 'rolls, turns itself'.

{DW¹ 29:221. Pfeiffer EWD "werden".}

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

מיד אז איך די מעות בקומן ווער וויל איך תכף ומיד אי"ה אב צאלין [...]
ווער ווייש אדב [אוב, אב ?] מיין כתב אייך געווארדין איז.
'who knows if you have received my letter'
ווערט ער קומן וויל אים וואול ווישין תשובה צו געבן.
'if he comes, I will certainly know to give him an answer'

mir werən מיר ווערן {Schnitzler, Prager Judendeutsch, 24}

אז וויא איר דוא אינן ווערט לעזין.
'as you will read here inside'

wär'n {Sprach-Meister 1742}

Vun מעמדות ward me lausig.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 39}
- Der ערל is geracht überzeket muß er warn. {39}
- As Kinder wern Leut. {43}
- Alt Eisikl ward tänzerig warn die כ"ז pischerig. {46}
- Vun קללות ward me dick. {48}

Alsace (France)

vɛn s gəbroɣ-ə hɔd kɛd ɩš əm besəʁ- vɔrə ווען עס געבראָכן האָט געהאַט, קעד איז אים בעסער וואָרן 'when the child had vomited, it calmed down' {ALSACE, 47075 Mulhouse, 035-030}

Switzerland

vɔrə געוואָרן {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Oyberland (West Transcarpathian)

ix vo(r) šlojfn איך ווער שלאָפֿן 'I will sleep' (future) {WTCP, U. Weinreich 1964: 253}

Wet er wern e groisser Row וועט ער ווערן אַ גרויסער רבֿ {BURGENLAND, Stalek 1926: 269}

dan werd aix di erd niks tsǖnemen דאַן ווערט אײַך די ערד ניקס צונעמען {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 144}

fyn déˑn jɩŋglʲ vat nɔx ə gyːtα xazn van פֿון דעם ייִנגל וועט נאָך אַ גוטער חזן ווערן {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- hæjt iz ə najə moˑdə gəvɔ́n הײַנט איז אַ נײַע מאָדע געוואָרן
- dɔ́rx/ɣgəzaˑjt gəvɔn דורכגעזײַט געוואָרן
- eː meːr mə tyˑt əs broːt͡n̩ dɛstə vaːxα vat əs van ע מער מע טוט עס בראָטן, דעסטע ווייכער ווערט עס

ə tɛl veˑrn אַ תּל ווערן {WTCP, Vác, 47197}
- zat gəvɔ́n זאַט געוואָרן
- vi leŋər mə tyc kɔxən vat əs vaːxər ווי לענגער מע טוט עס קאָכן ווערט עס ווייכער
- iˑx hɔb gʲəvɛ́lʲt ə šmiˑd van / vaʳn איך האָב געוועלט אַ שמיד ווערן

vɛrn {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- ixɔ gʲəvɔlt / gʲəvɛlʲt z[a]jn ə šmiˑd / vɛˑrn ə šmid איך האָב געוואָלט / געוועלט זײַן אַ שמיד / ווערן אַ שמיד

CENTRAL

Es hört bald üf zu ſchneien, da werden wir ſchain Wetter haan. עס הערט באַלד אויף צו שנייען, דאַ ווערדען וויר שיין וועטער האַן {POLAND, Kobyla Góra, Wenkerbogen 09746 Kobylagora (dated 1881); Fleischer and Schäfer 2014: 29}

gəvójɛ vɛˑᴿŋ געווויער ווערן {POLAND, Wolbrom, 50196}
- vus meːɛ dɩ bruˑct əs dus vajxɛ vɛˑt əs וואָס מער דו בראָטסט עס, דאָס ווייכער ווערט עס
- xɔ gəvɔɫt veˑʀŋ a kɔ́vɔlʲ כ'האָב געוואָלט ווערן אַ קאָוואַל

vɛrn a ruːf ווערן אַ רבֿ {Warsaw, Geller 2001: 229}
- vu-si giɛvɔrn וואָס איז געוואָרן {p. 229}
- bi-ʃᵻ-jɛvɔːn-aɬt בין שוין געוואָרן אַלט {p. 233}
- xɔ-mɛx dɔrɔbjɛ-t-ɔ bi-ʃᵻ-jɛvɔːn-aɬt איך האָב מיך דאָראָביעט, טאָ בין איך געוואָרן אַלט {p. 233}
- si giɛvɔrn ʃtᵻɬ ס'איז געוואָרן שטיל {p. 261}
- az-ᵻs giɛvɔrn tuk אַז עס איז געוואָרן טאָג {p. 263}

HASIDIC

AMERICA

mə veːrt məˈšɩgə מע ווערט משוגע