וואַנט
ווענט
די
'wall'

ETYMOLOGY

The phrase שלאָגן זיך קאָפּ אין וואַנט 'bang your head against the wall (i.e., to try to do something without success)' appears to be a calque of Polish bić głową w mur (or variants walić głową o mur, bić głową w ścianę etc).
{Fliciński 21, 444}
The idiom רעדן צו דער וואַנט 'to talk to a brick wall (i.e., in vain)' appears to be a calque of Polish gadać / mówić jak do ściany.
{Fliciński 107}
The idiom צודריקן צו דער וואַנט 'to push to the wall (i.e., compel to do something)' appears to be a calque of Polish pryzcisnąć / przyciskać kogoś do muru.

A11
MHG a
ווענט
Vowel 21, Proto-Yiddish ✱ɛ

{Yiddish Language Atlas of the Soviet Union 1931, map 2}

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

ער האט איין קינד גשלאגין ווידר דיא וואנד
'he struck a child against a wall'
האט ער אים דען קאפף ווידר די וואנט גישלאגין י' או י"ב פעמי'
'he knocked his head against the wall ten or twelve times'

Wer horcht unter die Wand, hört seine eigene Schand.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 46}
- Bist משוגע schlog dr 'n Kop an die Wand. {48}

Man kann Wänd mit 'm einlege'! 'He's so stupid you can knock down walls with him'

Oyberland (West Transcarpathian)

wånd {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 122}

vand {WTCP, NORTH-CENTRAL HUNGARIAN, Garvin 1965: 105}

ə špɩ̆glʲ ɔuv də vand אַ שפּיגל אויף די וואַנט {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
kɔp in vand ərⲁý {?} קאָפּ אין וואַנט אַרײַן

• ə noːgl in vant gəšloːg͡ŋ אַ נאָגל אין וואַנט געשלאָגן

ə noːgl arájŋgəšlùgŋ ɩn dər vant אַ נאָגל אַרײַנגעשלאָגן אין דער וואַנט {WTCP, Vác, 47197}
- ə špɩ̆gʲlʲ heŋ əx of dər vant אַ שפּיגל הענג איך אויף דער וואַנט
- kɔp in də vant קאָפּ אין די וואַנט

hɔt ərajŋgəklapt ə nʊglʲ ɩn də vant arájn האָט אַרײַנגעקלאַפּט אַ נאָגל אין די וואַנט אַרײַן {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- ə špɩ̆gʎ hɔt ər gʲəhɔŋgʲən ɔf dər vant אַ שפּיגל האָט ער געהאָנגען אויף דער וואַנט
- ɛr lɔt cy zəx rɛdn vi cy dər vant ער לאָזט צו זיך רעדן ווי צו דער וואַנט

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

vant 'Wand, Mauer' {ETCP, Beranek 1941}

ert gəklapt a nuglʲ ɩn dər vant ער האָט געקלאַפּט אַ נאָגל אין דער וואַנט {ETCP, Teiuș, 46233}

a nugl aráŋgəšlugŋ ɩn dɩ vant אַ נאָגל אַרײַנגעשלאָגן אין די וואַנט {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ə špigʎ hèŋgix óuf of dər vant אַ שפּיגל הענג איך אויף אויף דער וואַנט

ert gəklapt a nuglʲ ɩn dər vant ער האָט געקלאַפּט אַ נאָגל אין דער וואַנט {ETCP, Bistriţa, 47241}
- fɛrɔ́stətər núglʲ פֿאַרראָסטעטער נאָגל

ert araˑngəklɔpt a nuˑgl ɩn dər vant ער האָט אַרײַנגעקלאַפּט אַ נאָגל אין דער וואַנט {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
- oufgəhoŋgən a špɪglʲ of dər vant אויפֿגעהאָנגען אַ שפּיגל אויף דער וואַנט

ʀɔt aʀajŋgɩhakt a nugʎ ɩn dɛ vant ער האָט אַרײַנגעהאַקט אַ נאָגל אין דער וואַנט {POLAND, Wolbrom, 50196}
- ʀɔt oufgɩhɔngɩn a špiˑgʎ ɔf dɛ vant ער האָט אויפֿגעהאָנגען אַ שפּיגל אויף דער וואַנט

ɩn də vant אין די וואַנט {POLAND, Warsaw, 52211}
- ert araˑ̃ gɩkʎapt a čvok ɩn dɩ vant ער האָט געקלאַפּט אַ טשוואָק אין די וואַנט
- ot ofgɩoŋgɩn a špɩgl of də vant האָט אויפֿגעהאָנגען אַ שפּיגל אויף די וואַנט
- kop͡m̩ vant ער מעג זיך שלאָגן קאָפּ אין וואַנט

AUDIO Isaac Bashevis Singer {Leoncin, Radzymin, Warsaw, POLAND}, 1978
אַ מענטש וואָס קריכט אויף די גלײַכע ווענט 'lunatic'

NORTHEASTERN

(intermediate gender) די וואַנט, אויפֿן וואַנט
{מאַרק, "אונדזער ליטווישער ייִדיש" (1951): 453}
שפּריכווערטער מיט ווייטאָגדיקן סאַרקאַזם אָדער מיט אַ מער גוטמוטיקן הומאָר, ווי: "אמרו לאלהים {אִמְר֣וּ לֵ֭אלֹהִים} — רייד צו די וואַנט" {ז' 465}

SOUTHEASTERN

arot araːŋgʲɩkʎopt a cvok ɩn der vɔnt ער האָט אַרײַנגעקלאַפּט אַ צוואָק אין דער וואַנט {ROMANIA, Brăila, 45273}
- anačɩkᵏ ɩn dᵊr vɔnt אַן האַטשיק אין דער וואַנט
- ar ot ovgʲɩhɔŋgʲən a špɩ̆gʎ ov der vant > vɔnt ער האָט אויפֿגעהאַנגען אַ שפּיגל אויף דער וואַנט