העט 2
'would'

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

ווען דאז הערץ ווער אזו שטארק אז איין אייזן גוועזן, העט עז נאך דיא נאטור נאך מוזין פֿון אננדר גין.
'(even) if your heart were like iron, by its nature it would still have to fall to pieces'

הֶעסְט {Lichtenstein 1872}

Alsace (France)

vɛn dy mər dəʁ- kɩdl̩ geː heč hed ɩç nə ˈaːgəˌdɔu ווען דו מיר דער קיטל געגעבן העטסט, העט איך אין אָנגעטאָן {ALSACE, 47075 Mulhouse, 040-below}

Oyberland (West Transcarpathian)

ix het gəštorbn איך העט געשטאָרבן 'I would have died' (conditional with העט) {WTCP, U. Weinreich 1964: 254}

vɛn dø hɛst mɔ hiˑgʲəgʲeˑg͡m̩ dɔz rɛklʲ hɛt ɔx mɔz ógətoˑ ווען דו העטסט מיר הינגעגעבן דאָס רעקל, העט איך מיר עס אָנגעטאָן {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- vɛn dɩ hest mə geˑbm daj rɔk hɛtəx mɔz ɔ́ːton, óːntoˑn ווען דו העטסט מיר געבן דײַן ראָק, העט איך מיר עס אָנטאָן
- ix hɛt kaː mɔ́jrə gəhat fyn əzɔ́j ɛpəs איך העט קיין מורא געהאַט פֿון אַזוי עפּעס
- zɩ hɛt gəmyst bⲁj yns hⲁjt áuvraːnə זי העט געמוזט בײַ אונדז הײַנט אויפֿראַמען
- vɛn de fiš hɛtn friš gəvejn hɛt͡n zə nɩks əzɔˑi gəštyŋk͡ŋ ווען די פֿיש העטן פֿריש געווען, העטן זיי ניקס אַזוי געשטונקען [?]

• vɛn eᶦ hɛt nɩks gəštɔrb͡m hɛt eᶦ nɔx hæjt gʲəleᶦpt ווען ער העט ניקס געשטאָרבן, העט ער נאָך הײַנט געלעבט

vɛn dy hɛst mɩr gəgejbm dajn rekʎ hɛt əx məs õŋgətoˑn ווען דו העסט מיר געגעבן דײַן רעקל, העט איך מיר עס אָנגעטאָן {WTCP, Vác, 47197}
- ɩx hɛt mɩr gɛˑrn dɩ hant õˑŋgəvašn איך העט מיר גערן די האַנט אָפּגעוואַשן
- hɛt əx məx gəfɔrxt͡n̩ העט איך מיך געפֿאָרכטן
- doj hɛt mə gəmʲist ɔrdnuŋ maxən דאָ העט מען געמוזט אָרדנונג מאַכן
- ix hɛt geˑrn gəhat ə fylə flaš איך העט גערן געהאַט אַ פֿולע פֿלאַש
- vɛn dɩ fiš hɛtn frɩš gəveːzn hɛtn ze káᶦn grɔ́x gəhàt ווען די פֿיש העטן פֿריש געוועזן, העטן זיי קיין גערוך געהאַט
- met gʲəzélt meˑr zalʲc ərájntoˑn מע העט געזאָלט מער זאַלץ אַרײַנטאָן
- vɛn hɛt nɩks gʲəštɔrb͡m hɛt ər nɔx gəleˑpt ווען העט ניקס געשטאָרבן, העט ער נאָך געלעבט

(dɩ) hɛst mr gəgeˑb͡m dəs rɛkʎ̩ hɛt əx mərs óŋgətoˑn דו העסט מיר געגעבן דאָס רעקל, העך איך מיר עס אָנגעטאָן {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- dɔj hɛt mən gəbrɔuxt ordənuŋg cy maxŋ דאָ העט מען געברויכט אָרדענונג צו מאַכן
- ix hɛt geˑrn gəhat ə gancə fláš איך העט גערן געהאַט אַ גאַנצע פֿלאַש
- vɛn dɩ fiš hɛt gʲəvéˑn friš hɛt əs nɩš gəhat kaŋ grɔx ווען די פֿיש העט געווען פֿריש, העט עס נישט געהאַט קיין גערוך
- ɛrət nɩšt gəveˑn gəštrɔrbm hɛt ər nɔx h[a]jnt gəvejn gəléjpt ער העט נישט געווען געשטאָרבן, העט ער נאָך הײַנט געווען געלעבט

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

vɛn dɩ hɛst mr ven gəgeˑbm dem rɔk hɛt əx əm vɛn úŋgαtin ווען דו העסט מיר ווען געגעבן דעם ראָק, העט איך אים ווען אָנגעטון {ETCP, Teiuș, 46233}

az dɩ hɛst mir gʲɩgejbm dəm rɔk hɛt əx əs úŋgɩtuən אַז דו העסט מיר געגעבן דעם ראָק, העט איך עס אָנגעטון {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ɩx et mix gəfɔrxt͡n איך העט מיך געפֿאָרכטן
- ix ɛt gɛrn gəhat איך העט גערן געהאַט 'I would like'
- as də fiš hɛtn gəvejzn friš hɛtn zej niš gəštɩ́ŋkʲən אַז די פֿיש העטן געוועזן פֿריש, העטן זיי נישט געשטונקען
- az ərt nɩšt gəvéˑn gəštɔrbm nɔx, hɛt ər nɔx gəleːpt אַז ער העט נישט געווען געשטאָרבן נאָך, העט ער נאָך געלעבט

az diˑ hɛst mər gəvejn gəgejbm̩ dəm mantl hɛt əx ejm gəvejn úŋgʲətiˑən אַז דו העסט מיר געווען געגעבן דעם מאַנטל, העט איך אים געווען אָנגעטון {ETCP, Bistriţa, 47241}

vɛn dɩ hɛct miʀ gəvéjn drlaŋkt dəm rɔk hɛt əx ejm gəvejn úŋgituˑn ווען דו העטסט מיר געווען דערלאַנגט דעם ראָק, העט איך אים געווען אָנגעטון {ETCP, Mukachevo, 48226}

haləvaj hɛt ər gəvejn an ɔjšər הלוואַי העט ער געווען אַן עושר {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

vɛn də voɫst mɛ ciˑgɩgeːbm m̩paʎtn ɛtəxŋ ũːgʲɩtiːn ווען דו וואָלטסט מיר צוגעגעבן דעם פּאַלטן, העט איך אים אָנגעטאָן {POLAND, Wolbrom, 50196}

hest {POLAND, Warsaw, 52211}