האָר
־
דאָס
(CENTRAL די, NORTHEASTERN דער)



ETYMOLOGY
MHG hâr
hār
Vowel 12, Proto-Yiddish ✱ɔ̄
{Katz 1982: 59}
The idiom רײַסן זיך די האָר פֿון קאָפּ 'to tear out one's hair (i.e. to despair, lament)' appears to be a calque of Polish rwać (sobie) włosy z głowy.
NEY /hor/
CY /hu:r/
WESTERN
Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)
אזו ווערין אייך אייהרי האר אין דער היך שטין.
'so that your hair will stand on end'
Kerze Hoar sen bald geschorn.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 40}
- E חזיר e Hoar ausgerissen is e מצוה. {p. 43}
Das haaßt: bei de Hoor' herbeigezoge'!
Hor(en) {EAST FRIESLAND, Aurich, Schulenrufen 1902}
Holland (Netherlands)
hoor {HOLLAND, Beem, Jerosche}
- Hoor un kinnem, kriegt man bechinnem. 'All worthless things you get for free.' {Jerosche №358}
Bernst. 29 - B'chinom krigt men kinim.
- Grou hoor, griene 'seichel. 'Said of someone of age who still thinks like an immature person.' {Jerosche №359}
- Lang hoor, korz sseichel. 'Especially about women.' {Jerosche №360}
Bernst. 90 - Weiber hoben lange huur ün kurzen ssejchel.
- As es ganze kantor is kaan gut hoor. 'Aan het hele kantoor is geen goed haar. Er deugt niets van. Woordspel kantor-kaan hoor. There is no good hair in the whole office/cantor. There is nothing wrong with it. Word game kantor = kaan hoor.' {Jerosche №428}
Alsace (France)
di hɔ̞ˑʁ- {ALSACE, 47075 Mulhouse, 012-070}
- mʁ̩- hɔd əm di hɔ̞ˑr gšnɩdə מע האָט אים די האָר געשניטן {q014-050}
Oyberland (West Transcarpathian)
zol k'āgene hōr trōgn זאָל קיין אייגענע האָר טראָגן {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 144}
hōə {WTCP, SOUTHWESTERN HUNGARY, Garvin 1965: 95, 99}
hōr {WTCP, SOUTH-CENTRAL HUNGARY, Garvin 1965: 99}
hōr (pl.) {WTCP, NORTHWESTERN HUNGARIAN, Garvin 1965: 103}
hoˑr {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- geː ərýbæʳ cym friˑzéˑr yn lɔz dɔ də hoˑr šnajd͡n̩ גיי אַריבער צום פֿריזער און לאָז דיר די האָר שנײַדן
- doˑz gɛˑt mα əzɔj lajᵊxt yntə də hand ɔviˑ ə hoα a˰uz dø milᵊx דאָס גייט מיר אַזוי לײַכט אונטער די האַנט ווי אַ האָר אויס די מילך
- nɩks gəšoαn nɩks də hoα, nɩks dem baαt ניקס געשאָרן ניקס די האָר, ניקס דעם באָרד
də hoˑr {WTCP, Vác, 47197}
- fyːn hoːr פֿון האָר
- nɛ̀m əná˰us də hoː˰r fyn də mʲilʲαx נעם אַרויס די האָר פֿון די מילעך
hoˑr {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- nɛm ərɔ́us də hʊːr fyn də mɩ́lʲəx נעם אַרויס די האָר פֿון די מילעך
- cəštrɔjblʲt də huˑr צעשטרויבלט די האָר {note: זי}
CENTRAL
Unterland (East Transcarpathian)
huər {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ə sáx húˑr אַ סך האָר
- nɛm arous dɛ huər fin də milax נעם אַרויס די האָר פֿון די מילעך
di huər {ETCP, near Sighet, 47228}
nɛ́m aróus də húˑr fɩn dr̩ mᵻ́ləx נעם אַרויס די האָר פֿון דער מילעך {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
dɩ huˑə {POLAND, Wolbrom, 50196}
- ci aʀoˑs dɩ huəʀ fɩn dɛ mɩləx צי אַרויס די האָר פֿון די מילך
{huu̯ɛ} {Warsaw, Geller 2001: 71}
- ɛx-ɔ arᵻmgiɛbind-ᵻn dɛ huu̯ɛ איך האָב אַרומגעבונדן די האָר {p. 175}
huˑə {POLAND, Warsaw, 52211}
- hejralax הערעלעך
- a uˑər arɩmvɩklɩn ds varcl אַ האָר אַרומוויקלען דאָס וואַרצל
- nem aros də huˑə fɩ də mɩləx נעם אַרויס די האָר פֿון די מילעך
HASIDIC
AMERICA
a huːr hɔt gəˈfejlt ~ a hur ɔt gəfejlt אַ האָר האָט געפֿעלט 'almost'
ˈhaːrgeˌnɔw <האר גענוי> 'exact, to a hair' (German pronunciation of Haar!)
hargənɔw ˈpɪŋktləx האָרגענוי פּינקטלעך
apnɔrmal huˑr אַבנאָרמאַל האָר
EUROPE
vɛn huʀ gajt vaksn̩ ɔf maˑnə hɛnt ווען האָר גייט וואַקסן אויף מײַנע הענט (i.e., never) {Vienna, Eidel Malowicki}
NORTHEASTERN
Lithuania
dem hoʀ fun di milx דעם האָר פֿון די מילך {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
di herlᵃx fun di lodn̩ די הערלעך פֿון די לאָדן 'eyelashes' {BELARUS, Gomel, 52314}