האַלדז
העלדזער
דער
(NORTHEASTERN די)
האַלז
'throat'

העלדזל
(diminutive)

ETYMOLOGY

Got. hals, ON háls, OE heals, OS OHG hals; from PIE ✱kʷolso-, from ✱kʷelh₁- 'eine Drehung machen'
A11

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

אונ' האט אין אויף גיבלאזין, דאז דער האלז איז גיווארן אז איין דיקר העל טאב, אונ' דער בויך איז גיווארן אז וויא איין פֿאס
'and blew him up so that his throat became like a thick [ ], and his belly became like a barrel'
פֿון בויך אין האלז אניין
'from his belly into his throat'
אונ' האט אין גיזעצט אין גרעשטין שניאן אניין, אונ' איז מיט אים גזעשין ג' ימים אין שניאן ביז אן הלז
'and put him into the greatest snows, and sat with him for three days in snow up to his neck'

E חזין hot e weiten Hals.

Alsace (France)

dʁ̩- hals {ALSACE, 47075 Mulhouse, 024-070}
- ɩn dʁ̩- lecə hals kʰʊ̞mə אין דער לעצע (?) האַלדז קומען 'to go down the wrong pipe' {q024-040}

Oyberland (West Transcarpathian)

hals {WTCP, U. Weinreich 1964: 256}

hăls ~ halts {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 122}

dər hals {WTCP, Dunajská Streda, 47179}

dər haldz̥ {WTCP, Vác, 47197}

ə dɩk͡ŋ halz ~ haɫdz אַ דיקן האַלדז {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

halc {WTCP, Bratislava, 48171A}

CENTRAL

halc {U. Weinreich 1964: 256}

Unterland (East Transcarpathian)

halts 'Hals' {ETCP, Beranek 1941}

halc {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}

dər haldz̥ {ETCP, near Sighet, 47228}

dər haldz {ETCP, Mukachevo, 48226}

dər halc {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

dɛ haɫc {POLAND, Wolbrom, 50196}

də halc {POLAND, Warsaw, 52211}

HASIDIC

AMERICA

halc

ISRAEL

aldz {JERUSALEMITE, Assouline 2017: 135}

NORTHEASTERN

דער און די האַלדז

Lithuania

di haldz {LITHUANIA, Kaunas, 54239}

SOUTHEASTERN

[Š]êm dach in dân wâtn Haldz arân.
'Ebenso Shmr. und Dinesohn. Schäm' dich in deinen Hals hinein! Fri. 2, 2286. .. in deinen Rachen! 1, 3246. Vgl. sich in sein Herz, in seine Seele hinein schämen = ins tiefste Innere.
Gr. 8, 2114, g. B. 2, 417.' {EAST GALICIA, Brody, Landau 1923, №46}

der holc {ROMANIA, Brăila, 45273}