ברונעם – Yiddish Dialect Dictionary

ברונעם

ברונעם
ברינעמער/־ס
דער
ברונען, ברונע

ETYMOLOGY

{Whence the final -m in Yiddish? Perhaps just dissimilation from the previous -n-? No examples of brunnem in MHG and ENHG dictionaries}
Got. brunna, ON brunnr, OE brunna, burna, OS brunno, Dutch bron, OHG brunno, MHG brunne, (Central German dialects) burne, ENHG brunnen, bronnen, brun, NHG Brunnen; from PGmc ✱brunna(n)- 'well, spring' (or ✱brunnōn); from PIE ✱bʰreh₁u-r/n- < ✱bʰréh₁u-r, gen. ✱bʰrh₁u-éns / ✱bʰrh₁n-ós, from the root ✱bʰreuH- 'to gush' or ✱bʰeru- 'to boil'; cf. Greek φρέαρ, φρέατος 'well'.
The final -n in NHG since the 16th c., but since MHG also an apocopated form brunn.

WESTERN

Sau lang geht der Krug zum Brunn bis er zubracht.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 41}
- E Brunn schöpft siach ach aus. {44}

Oyberland (West Transcarpathian)

bryn {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- bⲁj də bryn בײַ די ברון

in də dárfɔ iz mɛŋ gəgáŋᶢə cy dα bryn אין די דערפֿער איז מען געגאַמנגען צו דער ברון
ə bryn is tajč .. natýˑrvasər אַ ברון איז טײַטש נאַטורוואַסער

bryn {WTCP, Vác, 47197}
- brynən ברונען (pl)

in də bryn אין די ברון {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

תֶּשליך צין אַ ברין {WTCP, Hajdúhadház, 47219}

brun ברון {WTCP, Bratislava, 48171A}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

brɩn ברון {ETCP, Teiuș, 46233}
- a tiːfə brɩn אַ טיפֿע ברון

brin ברון {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- briənəmər ברינעמער
- a tiˑfə brin אַ טיפֿע ברון

ɩn dər brɩ́n אין דער ברון {ETCP, Bistriţa, 47241}

brɪ́nə ברונע {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}

bʀɩn ברון {POLAND, Wolbrom, 50196}

brɩnɩ ברונע POLAND, Warsaw, 52211}
- brɩnɩs ברונעס

HASIDIC

AMERICA

ˈbrɩnəm ברונעם
brɩnəms ברונעמס (pl)
di alə brɩnəm די אַלע ברונעם (pl)
brɩnən ברונען (sg)
brɩn ברון
cɩm brɩn צום ברון
a brɛnə ~ brɩnə mɩt vasər אַ ברונע מיט וואַסער
ɩ̃ dɛm brɩn אין דעם ברון
lejbm̩ dɩ brɩnvasər לעבן די ברונוואַסער
a brɩnəm vaser אַ ברונעם וואַסער
dɩ brɩnen די ברונען
cɩ dem brɩnən צו דעם ברונען
cigəštɔpt dej brɩnəm צוגעשטאָפּט דעי ברונעם

ISRAEL

mɛ šɛpt fɩn a bʀɩnɛ מע שעפּט פֿון אַ ברונע {Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)}