ברודער
ברידער
דער
'brother'

ETYMOLOGY

Got. broþar, ON brōðir, OE brōðor, English brother, OS brōđar, OHG bruoder, MHG bruoder, NHG Bruder; from PGmc ✱brōþer- (or ✱ƀrōþær); from PIE ✱bʰreh₂-ter-; cf. Sanskrit bhrā́tar-, Greek φράτηρ 'member of a brotherhood', Latin frāter, Lithuanian brólis, Old Church Slavonic bratrъ, Russian брат
{DW² 5: 875; EWA 2: 385; Feist 106; Kroonen 2013: 79}
Vowel 52, Proto-Yiddish ✱ū

WESTERN

Schimen un Leevi - Das sen Brüder!

Alsace (France)

bryːdər, briːdər (pl.) {ALSACE, Zuckerman 1969, 45}

brū́dər {NORTHWESTERN, Katz 1982: 286}

Switzerland

bruːdər {SWITZERLAND, Fleischer 2005}

Czechia

brūdɐ {westernmost CZECHIA (and Šafov), Beranek 1936: 69}

brüdɐ {CZECHIA and WEST SLOVAKIA, Beranek 1936: 69}

Oyberland (West Transcarpathian)

brǖdər ~ brüdər {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 124}

brīdər {WTCP, NORTH-CENTRAL HUNGARIAN Garvin 1965: 106}

bryˑdər {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- m. ɩz mæj ɛ́lʲtαrα bryˑdα משה איז מײַן עלטערער ברודער

iz majm / majn bryːdər איז מײַן ברודער {WTCP, Vác, 47197}
- deˑs ɩz mátəsns bryːdər דאָס איז מאַטעסנס ברודער

ɩz majm brydər איז מײַן ברודער {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

briːdərs kʲɩndər, briːdərs ziːn ברודערס קינדער, ברודערס זין {WTCP, Hajdúhadház, 47219}

CENTRAL

brī́dər {Katz 1982: 286}

Unterland (East Transcarpathian)

brīdɐ {ETCP, Beranek 1936: 69}

ɩz najmbriːdər איז מײַן ברודער {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- dəm ɔ́rəmən briˑdərs zindlʲ דעם אָרעמען ברודערס זונדל

briˑdəʀ ברודער {POLAND, Wolbrom, 50196}
- mojšə̃ ɩ
- z mãːⁿ bʀíːdɛ משה איז מײַן ברודער

{bri.dɔ} {Warsaw, Geller 2001: 68}
- giɛtrɔfn ɔb-ax ᵻn ɬutsk tsvaj bridɛ געטראָפֿן האָב איך אין לוצק צוויי ברידער
- dɛ brid-ɔt mɛ tsigiɛnᵻmɛ דער ברודער האָט מיך צוגענומען {p. 161}
- ajn bridɔ-rɔb-ɔx nɔx איין ברודער האָב איך נאָך {p. 183}
- ᵻn mᵻdn tsvajtn bridɛ bɬɔ-zɔx giɛtrɔfn ᵻn varʃ'ɛ און מיטן צווייטן ברודער בלויז זיך געטראָפֿן אין וואַרשע {p. 183}
- jɛts-i-giɛvɛj ma bridɛ fᵻn jisruɛl יעצט איז געווען מײַן ברודער פֿון ישׂראל {p. 201}
- maː bridɛ מײַן ברודער {p. 201}
- tatʃ'ᵻs a bridɛ טאַטעשיס אַ ברודער {p. 205}
- mã tatʃ'ᵻs a bridɔ מײַן טאַטעשיס אַ ברודער {p. 207}
- ɛr-ɔt giɛhɔɬfn aɬɛ, nɔr-a bridɛr nᵻʃ' ער האָט געהאָלפֿן אַלע, נאָר אַ ברודער נישט {p. 207}
- dɛ brid-i giɛvɛjn a kɔmunist דער ברודער איז געווען אַ קאָמוניסט {p. 207}
- ɛx-ɔ gat-a bridɛ-ra kɔmunist איך האָב געהאַט אַ ברודער אַ קאָמוניסט {p. 211}
- dɛ bridɛr ᵻz giɛfuu̯n דער ברודער איז געפֿאָרן {p. 211}
- tsvaj bridɛ צוויי ברידער {p. 301}
briˑdə<- ≠ briˑdə<-s ברודער ≠ ברידערס {POLAND, Warsaw, 52211}
- mojšɩ ɩz maˑ̃ briˑdə< משה איז מײַן ברודער
- maˑ̃ briˑdə< maˑ̃ kɩnd מײַן ברודער, מײַן קינד
- ejr ɩz matɩs briˑdər ער איז מאַטעס ברודער
- der bridər fɩn matɩsn דער ברודער פֿון מאַטעסן

HASIDIC

AMERICA

briːdər
briːdərs ברידערס (plural)
der ɛltər briːdər דער עלטער ברודער (note lack of inflection)
der jiŋgər bri:der דער ייִנגער ברודער (note lack of inflection)
gɩtə briˑdərs גוטע ברידערס
der hɔwpt fɩn daˑnə briˑdərs דער הויפּט פֿון דײַנע ברידערס

NORTHEASTERN

ברידער (מערצאָל) (ניט ברידערן)

brúdər {Katz 1982: 286}

𝐓𝐇𝐄𝐀𝐓𝐄𝐑 𝐃𝐈𝐀𝐋𝐄𝐂𝐓 ({SOUTHEASTERN})

VIDEO Tevya (USA, 1939)
briːdər
אַ גוטער־ברודער מיטן גלח