באָבע 1
די
'grandmother; midwife'
ETYMOLOGY
Beider suggests that the word for 'grandmother' is likely to come from the same source as for 'grandfather', which he believes is from Old Czech (see זיידע). Beider suggests that intimate family vocabulary is likely to come from the West Cnaanic (Old Czech) substrate.
The long vowel in Czech (which merged with protovowel A₂ in EY) would also explain the development of the vowel in Y dialects (e.g., CY bubə, NEY bobə.) {The variation in the vowel suggests that the word was borrowed more than once from different Slavic languages/dialects.]
Old Czech bába; cf. Old Polish baba.
WESTERN
Fiedl de Babe. {?]
Switzerland
baa {SWITZERLAND, Guggenheim 1976}
- di rešele baa די רעכעלע בא 'die Grossmutter Rechele'
bā {SWITZERLAND, Beranek, Westjiddischer Sprachatlas, Karte 100}
bōbe {EAST GERMANY, (Beider 2015: 453)}
Czechia
bābe {CZECHIA, Beider 2015: 453}
Oyberland (West Transcarpathian)
bāḅə ~ babə {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 135}
də baːbə {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ɔ́jbαbaˑbə אויבערבאַבע
- iˑx hɔb gʲəvɔ˯jnt bæj də / mæj baːbə איך האָב געוווינט בײַ די / מײַן באַבע
- hɔm də baːbə gʲeαn gʲəhat האָבן די באַבע גערן געהאַט
- iːx kʲən mɔx dərmánə ɔv də altə baːbə איך קען מיך דערמאַנען אויף די אַלטע באַבע
dɩ baˑbə די באַבע {WTCP, Vác, 47197}
- ix ɔ́b ba də baˑbm / baˑbə gʲəvɔ́jnt איך האָב בײַ די באַבע געווינט
- iəx kʲɛn məx nɔx ɛrinərn ɔv majn altə baˑbə איך קען מיך נאָך ערינערן אויף מײַן אַלטע באַבע
- bubə בובע 'doll'
- bɔ́bəlʲə באָבעלע 'doll'
- məxabəd gəvejn dɩ bab͡m̩ מכבד געווען די באַבן
baːbə {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- xɔ gʲəvɔjnt ba də bab͡m̩ איך האָב געוווינט בײַ די באַבן
- dɩ kɩndər hɔbm liˑb gəhat də bab͡m̩ די קינדער האָבן ליב געהאַט די באַבן
- iˑx gədeŋk ɔf majn bab͡m איך געדענק אויף מײַן באַבן 'I remember my grandmother'
- bʊbə בובע 'doll'
CENTRAL
{bu.bɛ] {Warsaw, Geller 2001: 69}
Unterland (East Transcarpathian)
babə 'Großmutter' {ETCP, Beranek 1941}
babə {ETCP, Teiuș, 46233}
babə, babəs {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- ɩxɔb gəvɔjn ba dər babm איך האָב געוווינט בײַ דער באַבן
- də kindər hɔbm gʲɛrn gəhat də babm די קינדער האָבן גערן געהאַט די באַבן
buˑbə̃ {POLAND, Wolbrom, 50196}
- babꞔə̃ באַבצע
- xɔ gɩvójnt ba dɛ ʔaɫtə bubə̃ כ'האָב געוווינט בײַ דער אַלטער באָבע
- dɩ kɩndɛ ɔbm liˑb dɩ bubə̃ די קינדער האָבן ליב די באָבע
- iˑx gɩdeŋk də aɫtə bubə איך געדענק די אַלטע באָבע
a bubɩ {POLAND, Warsaw, 52211}
- ɩxob gəvojnt ba də altə bubɩ איך האָב געוווינט בײַ די אַלטע באָבע
- di kɩnde ob͡m̩ lib zaja bubɩ די קינדער האָבן ליב זייער באָבע
- jɩx gɩdenk dɩ altə bubɩ איך געדענק די אַלטע באָבע
AUDIO Miriam Hoffman {parents from Łódź, POLAND] 25 August 2018
bʊbə
די באָבע איז געווען אַ טובערקוליאָזע פֿרוי
מײַן באָבע האָט געזאָגט צו די קינדער
HASIDIC
AMERICA
<באבע>
(dative) <באבען> ~ <באבן>
babe {Assouline 2018b: 478}
EUROPE
dɩ bubə {Antwerp, Mendy Cahan]
NORTHEASTERN
די באָבן (= באָבען)
{מאַרק, "אונדזער ליטווישער ייִדיש" (1951): 434}
באָבע — באָבען (אָביעקטיוו) {ז' 458}
אַ שיינע מיידל — אַ שיינע באָבע {ז' 471}
Lithuania
di bɔ́bɛ {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
- xogɩvöjnt ba dɛʀ bóbm כ'האָב געוווינט בײַ דער באָבען
- di kíndɛʀ hobm hólt di bóbm די קינדער האָבן האָלט די באָבען
- di bɔ̀bɛ c̀vɔ́kɫɛ די באָבע טשוואָקלע {ɴᴏᴛᴇ: סתּם אַ וואָרט}
AUDIO Wolf Burko {Pinsk, Belarus]
ווײַל הײַנט איז פֿרײַטיק, מאָרגן איז שבת —שבת מיט די אַלטע באַבעס.
"]
שבת מיט די אַלטע באַבעס.