אויער
־ן
דער/דאָס
(NORTHEASTERN and SOUTHEASTERN דער)
'ear'
ETYMOLOGY
Got. auso, ON eyra, OE ēare, English ear, OS ōra, OHG ōra, MHG ôre, ôr, NHG Ohr; from PGmc ✱auzōn-; from PIE ✱h₂e/ous-n- < ✱ h₂óus-s, gen. ✱h₂éus-s, du. h₂usih₁, from the root h₂eu- 'to perceive' (e.g., Greek ἀΐω); cf. Lithuanian ausìs, Old Church Slavonic uxo, Greek οὖς, Latn auris,
{DW¹ 13: 1224; Kluge 2013: 667; Kroonen 2013: 44}
The idiom פֿאַרליבן זיך איבער די אויערן 'to fall in love over one's ears (i.e., head over heels)' appears to be a calque of Polish zakochać się po uszy.

{Yiddish Language Atlas of the Soviet Union 1931, map 32}







LINK: http://www.dovidkatz.net/WebAtlas/4_Ear.htm
'ear'
LITVISH: An Atlas of Northeastern Yiddish by Dovid Katz
WESTERN
Bei an Ohr 'rein bei'n andern eraus.
{Maißim un Schnokes vun e Handelewos, LEIPZIG 1845: 40}
- Pollak wu hast du dein Ohr? {42}
Polak! wo is Dein Ohr? (The Polish Jew was supposed to point with the wrong hand reaching around his head)
Alsace (France)
s ɔ̞ːʁ- {ALSACE, 47075 Mulhouse, 011-040}
Oyberland (West Transcarpathian)
ōr {WTCP, U. Weinreich 1964: 261}
ōrwašl̥ {?} ~ ǭɒr {WTCP, Budapest, Hutterer 1965: 126}
dəs oˑr, dəz oːᵊᴿ {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- ɛˑ hɔt mɔ ə sɔd ərájŋgəràˑmt ɩn deˑn oˑr ער האָט מיר אַ סוד אַרײַנגערוימט אין אויער
ds lɩŋkə oˑr דאָס לינקע אויער {WTCP, Vác, 47197}
- ɛ zoːkt mər ə sɔd ɩn oːr ער זאָגט מיר אַ סוד אין אויער
dəs oːr {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}
- ə sɔd tyt ər mr ájraˑmən in uˑr אַ סוד טוט ער מיר אײַנרוימען אין אויער
CENTRAL
ojr {U. Weinreich 1964: 261}
Unterland (East Transcarpathian)
ur {uər} {ETCP, U. Weinreich 1964: 261}
ojr {ETCP, Bistrița, U. Weinreich 1964: 259}
uːr {ETCP, Teiuș, 46233}
dəs rɛxtə uːr דאָס רעכטע אויער {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- zugmər ə sɔd ɩn uər זאָג מיר אַ סוד אין אויער
- fər xajɩmən ə sɔd ɩn uər אײַנרוימען פֿאַר חיימען אַ סוד אין אויער
dr ojr̩ {ETCP, Bistriţa, 47241}
- uːr {דײַטש}
ojəʀ {ETCP, Mukachevo, 48226}
- dus uəʀ, uˑr {זי {i.e., informant's wife}}
- ejrət mɩr zugŋ in ojər ער וועט מיר זאָגן אין אויער
dəs ojˑər {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
eˑr ɩt miˑr dərcajln a sɔt in ojr̩ ער וועט מיר דערציילן אַ סוד אין אויער {ETCP, Nyzhnya Apsha, 48233}
s ʀáxtə ʔójə דאָס רעכטע אויער {POLAND, Wolbrom, 50196}
- mitn kʀɩmɩn ojəʀ מיטן קרומען אויער
dᵻ gantsɛ tsaːt xɔb mᵻ... giɛ... giɛrᵻbm azɔj d-r-ɔjrn, ᵻn giɛxak-dᵻ fiɲ די גאַנצע צײַט {איך} האָב מיר... גע... געריבן אַזוי די אויערן און געהאַקט די פֿינגער {Warsaw, Geller 2001: 313}
dus ojə, dəs oje {POLAND, Warsaw, 52211}
- et mə decejln a sot ɩn oje וועט מען דערציילן אַ סוד אין אויער
NORTHEASTERN
עווער, עווערן (אין דעם מיזרח־פּאַס פֿון דער אומאָפּהענגיקער ליטע), אויער (אַנדערש וווּ)
dᵉr ˈevər {BELARUS, Gomel, 52314}
Lithuania
a sod in ejer אַ סוד אין אויער {LITHUANIA, Kaunas, 54239}
- ajnrejd͡n̩ a sod אײַנריידן אַ סוד
ejerŋ אויערן {LITHUANIA, Vilnius, 54257}
SOUTHEASTERN
der ræxtər ojər דער רעכטער אויער {ROMANIA, Brăila, 45273}
- ærət mir zugŋ a sot ɩn ojr araːn ער וועט מיר זאָגן אַ סוד אין אויער אַרײַן
- ãːromən a sot in ojər אײַנראַמען אַ סוד אין אויער