אַנדער
'other'

ETYMOLOGY

Got. anþar, ON annarr, OE ōðer, English other, OS ōthar, āthar, andar, OHG andar, MHG ander, NHG andere; from PGmc ✱anþara- 'the other (of two), the second'; from PIE ✱ h₂en-tero-; Sanskrit ántara- 'distant, different, other;, Lithuanian añtras 'second'

A11

WESTERN

Old Literary Yiddish (ca. 1100-1800)

אנדרי {מרכּבֿת המשנה, קראָקע 1534}

Oyberland (West Transcarpathian)

andərn̥ (acc. masc.) {WTCP, SOUTH-CENTRAL HUNGARY, Garvin 1965: 99}

ə ʔandərə אַ אַנדערע {WTCP, Dunajská Streda, 47179}
- fyn ə ʔandərə štoˑt פֿון אַ אַנדערע שטאָט
- far ø ʔandɔn פֿאַר אַ אַנדערן
- də ʔandərə vɔx, də ándərə vɔx די אַנדערע וואָך 'the previous week'

fyn ə andərə štoːt פֿון אַ אַנדערע שטאָט {WTCP, Vác, 47197}
- mɩr myzn zyˑx͡ŋ ə ándərə diːrə מיר מוזן זוכן אַ אַנדערע דירה
- də andərə vɔx די אַנדערע וואָך 'the previous week'

də ʔandərə v. ɩz bɛsər די אַנדערע וווינונג איז בעסער {WTCP, Berettyó-Újfalu, 47212}

də ándərə vɔx די אַנדערע וואָך {WTCP, Hajdúhadház, 47219}

CENTRAL

Unterland (East Transcarpathian)

andərər 'anderer' {ETCP, Beranek 1941}

fɩn an ándərə štut פֿון אַן אַנדערע שטאָט {ETCP, Teiuș, 46233}

ɔbər híct ɔber ən ándərt muˑl אָדער היצט אָדער אַן אַנדערט מאָל {ETCP, Sîg Felső Szek, 47223}
- fɩn andərə štuət פֿון אַנדערע שטאָט
- ix miz ziəxŋ ən ándərə díərə איך מוז זוכן אַן אַנדערע דירה
- də ándərə diˑrə ɩz bɛsr̩ די אַנדערע דירה איז בעסער
- dejs ɩz grɛsər viˑ ds andərə דעיס איז גרעסער ווי דאָס אַנדערע

fɩn a andərə štuˑt פֿון אַ אַנדערע שטאָט {ETCP, Bistriţa, 47241}

an ándəʀə vojnɩŋk אַן אַנדערע וווינונג {POLAND, Wolbrom, 50196}
- dɩ andɛʀɛ diˑʀə̃ ɩz bɛ́sɛ vɩ di. די אַנדערע דירה איז בעסער ווי די

zɔɬt visn, az anadɛ tuk fijt mɛn arɔːs fᵻndanɛt ka trɛblinkiɛ זאָלט וויסן, אַז אַן אַנדער טאָג פֿירט מען אַרויס פֿון דאַנעט קיין טרעבלינקע {Warsaw, Geller 2001: 303}
- an-andɛ tuk vɛt mɛn arɔːsfirn fᵻn giɛtɔ אַן אַנדער טאָג וועט מען אַרויספֿירן פֿון געטאָ {p. 301}
fn̩ anandər štuˑɩt פֿון אַן אַנדער שטאָט {POLAND, Warsaw, 52211}
- dandəre tajk / tejk די אַנדערע טעג (last days of Passover)

ISRAEL

a andəʀə mul אַ אַנדערע מאָל {Bnei Brak, Eli Benedict (Karlin)}

NORTHEASTERN

Lithuania

fun a ander štot פֿון אַן אַנדער שטאָט {LITHUANIA, Vilnius, 54257}

fun an ˈandᵉr̥ štot פֿון אַן אַנדער שטאָט {BELARUS, Gomel, 52314}

AUDIO Wolf Burko {Pinsk, Belarus}
איצטער זאָג מיר אַן אַנדער זאַך: ווילסט עסן?
𝐈𝐒𝐑𝐀𝐄𝐋𝐈 𝐇𝐀𝐑𝐄𝐃𝐈 {Dalit Assouline}
אַנדערע אחדים
אַנדערע זאָגן... יש אומרים...
ס'איז דאָ עפּעס, מע רופֿט עס, אַזאַ װאָרט, ס'איז דאָ: לחץ חברותי (xavrutí), ס'אי' דאָ אַנדערע װאָס מע שעמט זיך עפּעס אַזײ אײנער פֿאַרן אַנדערן. (24); אײך שטײט אויפֿן עץ-הדעת, דער עץ-הדעת איז נישט מפֿורסם געװאָרן װעלכער בוים ער איז געװען. אַנדערע זאָגן אַז ס'איז געװען אַ גפֿן, װײַנטרויבן, אַנדערע זאָגן אַ' ס'אי' געװען פֿון פֿײַג, איך געדענק, איך בין געװען אַ קלײנע, האָט מען אונדז געלערנט אַז אַ עפּעלע. (31)

NORTHEASTERN

Lithuania

funanander פֿון אַן אַנדער שטאָט {LITHUANIA, Kaunas, 54239}

SOUTHEASTERN

ɩndz mɩz / dærf mər zəx ziˑᵊxn an ɔndərə štiˑp אונדז מוזן / דאַרפֿן מיר זוכן אַן אַנדערע שטוב {ROMANIA, Brăila, 45273}
- dɩ ɔndərə diːrɛ ɩz bɛsər די אַנדערע דירה איז בעסער